Platform voor de bouw
Woon & Werkgebouwen

Agrotopia tilt stadslandbouw naar hoger niveau

De toegang tot Agrotopia bevindt zich langs het voorplein van de REO Veiling. (Beeld: Filip Dujardin)

Tekst | Anastasia Verleysen

Beeld | Filip Dujardin en Filippo Rossi

17 mei 2022 Leestijd 10 minuten

Deel dit artikel

Architectuur en agricultuur komen samen in Agrotopia, een serre van 9.500 vierkante meter op het dak van de Roeselaarse REO Veiling voor groenten en fruit. Een hoogtechnologisch project met heel wat uitdagingen dat zich vertaalde in een kruisbestuiving tussen een onderzoekscentrum en openbare ruimte.

“Het was geen alledaags project, maar met Agrotopia neemt België een flinke voorsprong”, zegt Jago van Bergen van het Rotterdamse Van Bergen Kolpa Architecten. Een welgemeend en mooi compliment als je weet hoeveel kennis onze noorderburen bezitten op het vlak van glastuinbouw. Niklaas Deboutte van META architectuurbureau beaamt: “We hadden dit niet zonder de Nederlandse expertise kunnen realiseren.” Het duidt meteen op de goede verstandhouding tussen beide architectenteams en de andere drie partijen in het ontwerpteam van deze publiek-private samenwerking. Zo werd ook een beroep gedaan op de expertise van Wageningen University & Research op het vlak van glastuinbouw, op Tractebel Engineering voor de stabiliteit en de technieken en op Smiesmans Projecten voor de serrebouw. 

Langs de Roeselaarse ringweg zie je de indrukwekkende verticale serre. (Beeld: Filip Dujardin)

De opdracht voor deze nieuwbouwserre ging uit van de Vlaams Bouwmeester. Het doel was om een gebouw voor stadstuinbouw te realiseren. Dit vooruitstrevende project vergde specifieke kennis inzake circulair en hightech bouwen in een architectonische vormgeving. “Het is enerzijds een doorgedreven onderzoekscentrum voor stedelijke voedselproductie en anderzijds een publiek toegankelijk gebouw met een educatieve looproute”, vertelt Jago van Bergen. “Het moest zich manifesteren en de industriële loods waarop het gebouwd werd een frisse aanblik geven. Een en-enverhaal, waarin expertise en technische kennis moesten samensmelten tot een aantrekkelijk ontwerp.”

De kop en de staart

“Ons ontwerp vertrekt van het karakter en het principe van een standaardserre”, licht Niklaas Deboutte toe. “Maar de bijzonderheid schuilde in de toevoeging van de kop en de staart van het gebouw. De staart aan het voorplein met een trap die naar de serre leidt, de kop langs de Roeselaarse ringweg waar je als voorbijganger een dubbelhoge verticale serre ziet. De loods waarop we bouwden bepaalde ook mee het ontwerp, want dat legt enkele randvoorwaarden op. Zo moesten we de contouren volgen tot we een perfecte symbiose creëerden.”

De verschillende functies van deze serre voor stadstuinbouw vloeien naadloos in elkaar over dankzij de transparante glas- en staalstructuur. (Beeld: Filip Dujardin)

Het resultaat is een lichte, transparante glas- en staalstructuur boven op een betonnen sokkel. “Langs de ringweg vormt de sokkel vijf betonnen silo’s, waar regenwater voor de planten wordt opgeslagen. Daarbovenop heb je de verticale serre van 12 meter hoog”, vertelt Jago van Bergen. “Langs de ingang vormt de betonnen sokkel een grote trap van 11 meter hoog. Die krijgt een zwevend effect omdat hij op elf slanke kolommen rust. Het glazen dak van de serre is er voor planten en voor mensen. Zo vloeien klimaatzones, educatieve ruimtes en een bufferruimte met brede gangen en een centraal ontmoetingsplein transparant in elkaar over.”    

Haast onzichtbare technieken

Agrotopia is bovenal een hoogtechnologisch en circulair verhaal. De restwarmte gaat via een geïsoleerde pijpleiding onder de ringweg door naar de afvalverbrandingscentrale van het warmtenet van intercommunale MIROM. “Er loopt momenteel ook een proefproject waarbij de CO2 uit de verbranding gefilterd wordt en in de serre gebruikt wordt”, vertelt Jago van Bergen. “De integratie van de serre met technieken en constructie is verregaand doorgedreven en vereiste specifieke kennis. Zo zijn de gietwaterleidingen geïntegreerd in de verhoogde vloer. Dat is om praktische redenen en uit veiligheidsoverwegingen gedaan, maar ook om het gietwater voor de planten koel te houden. De radiatorbuizen worden door de gevelkolommen geleid.”

Agrotopia staat gelijk aan 9.500 vierkante meter architectuur en omvat zowel een hoogtechnologisch onderzoekscentrum als publieke ruimte. (Beeld: Filippo Rossi)

Daarnaast is ook microscopische verneveling voorzien, die zowel de gewassen als de mensen koelt. Het laat de temperatuur tot 4 °C zakken. “Agrotopia is een kruisbestuiving van zowel tuinbouw als klimaattoepassing en publieke ruimte”, besluit Niklaas Deboutte. “Dit specifieke bouwwerk biedt een antwoord op tal van vraagstukken. Iedereen moest er zijn weg vinden, van onderzoekers die er dagelijks werken tot kinderen die er op schooluitstap komen. Er moesten technieken geïntegreerd worden, maar ook veiligheidsvoorzieningen zoals vluchtwegen en brandtrappen. Er waren veel bijzondere details die van dit project een boeiende uitdaging maakten.”    

TECHNISCHE FICHE
  • Bouwheer Inagro en REO Veiling (Roeselare)
  • Architect META architectuurbureau (Antwerpen) en Van Bergen Kolpa Architecten (Rotterdam, Nederland)
  • Hoofdaannemer(s) Persyn (Zwevegem)

Agrotopia: duurzaam tot in de terrasdragers

SOLIDOR is de eerste speler in België die regelbare terrasdragers produceert. Ook vandaag trekt het bedrijf nog steeds voluit de Belgische kaart door in te zetten op een korte keten en een stevige lokale verankering. Voor Agrotopia in Roeselare leverde SOLIDOR terrasdragers en de Sticksol-bovenplaat – de nieuwste ontwikkeling van de onderneming! – om een oppervlakte van 8.217 m² te overbruggen.

Tekst Anastasia Verleysen    |    Beeld SOLIDOR

“Onze terrasdragers bieden een hoge draagcapaciteit. Agrotopia is een plek met veel beloop, waar ook zwaardere karren over de paden zullen rijden”, zegt Henri Dejans.

Op het dak van een gebouw kan je geen gewone looppaden aanleggen. Gelukkig bestaat daar een elegante oplossing voor, ontwikkeld door een speler die duurzaamheid en circulariteit hoog in het vaandel draagt. SOLIDOR is een Belgisch bedrijf met een jarenlange expertise in het produceren van stevige en regelbare terrasdragers. “De volledige productie bevindt zich in Wevelgem”, zegt business developer Henri Dejans. “In onze spuitgieterij maken we onze terrasdragers uit kwalitatieve kunststofafvalstromen die we opkopen in België. De SOLIDOR- terrasdragers bieden een betere verluchting, waardoor je tegelterras en/of houten terras langer meegaan, maar ook de plaatsing en het gebruiksgemak zijn belangrijke voordelen. Daarnaast bieden onze terrasdragers een hoge draagcapaciteit.”

Voor Agrotopia moest een verharding van 8.217 m² aangelegd worden met betontegels van 60 x 60 en 60 x 30 centimeter.

Extra stabiliteit

Voor Agrotopia moest een verharding van 8.217 m² aangelegd worden met betontegels van 60 x 60 en 60 x 30 centimeter. “Aan de hand van de technische eisen van de architect maakten we een proefopstelling die getuigde van de stabiliteit van onze producten”, zegt Dejans. “Agrotopia is een plek met veel beloop, waar ook zwaardere karren over de paden zullen rijden. De test bewees dat onze terrasdragers die intensieve belasting probleemloos aankunnen.”

SOLIDOR zette voor dit project nog een extra troef in. Meer bepaald Sticksol, de zelfklevende bovenplaat voor tegels die over een bitumen kleeflaag beschikt. Deze bovenplaat wordt gecombineerd met een terrasdrager naar keuze. “Het product is getest in een windtunnel tot 11 beaufort”, zegt Henri Dejans nog. “Het ondersteunt beton-, natuursteen- en keramische tegels en voorkomt het opwaaien van de tegels. Op die manier bieden we een extra stabiliteitsgarantie.”    

Lees meer
Nieuwsbrief

Meld u aan om nieuws & updates te ontvangen.

Contact

Pieter-Jan Vansteelandt

Projectmanager

Benieuwd naar de mogelijkheden? Ik vertel u graag alles over onze samenwerkingspakketten.

0%

    Stuur ons een bericht

    Wij gebruiken cookies. Daarmee analyseren we het gebruik van de website en verbeteren we het gebruiksgemak.

    Details