Oostende, Batterij Aachen

Voor de aanleg van de paden liet aNNo architecten zich inspireren door historisch beeldmateriaal uit WOI.

01:23
05-04-2019

Batterij Aachen, Oostende | Subtiele restauratie bevordert leesbaarheid historische site

Bunkers, observatieposten en geschutstellingen, met elkaar verbonden door ondergrondse gangen en loopgraven: in Provinciedomein Raversijde vind je de Duitse Batterij Aachen, onderdeel van de Atlantikwall. Dankzij de recente restauratie en ontsluiting is een bezoek aan het openluchtmuseum nu een totaalbeleving, waarbij zowel de Eerste als de Tweede Wereldoorlog duidelijk aan bod komen.

Oostende, Batterij Aachen

“Eigenlijk ging het eerder om een consolidatie dan een restauratie”, aldus Elisabeth Lehouck.

 

“Eigenlijk was het volledige eerder een consolidatie – het vertragen van het verval – dan een restauratie”, benadrukt Elisabeth Lehouck van aNNo architecten, die het project in Raversijde coördineerde. “We hebben alles in kaart gebracht, en op basis daarvan is bepaald welke werken echt nodig waren. De daken en plafonds zijn bijvoorbeeld waterdicht gemaakt, en de wanden zijn hier en daar beperkt gerestaureerd. Daarnaast is de kalkverf uit Wereldoorlog I waar mogelijk blootgelegd. Jongere verflagen zijn dus verwijderd. Daarbij kwam onder meer een muurtekening aan het licht,
waarvan de historische waarde nog verder onderzocht wordt.”

Focus op Eerste Wereldoorlog

Het streefdoel van de restauratie was de gelaagdheid van de site demonstreren. Doorheen de ganse Batterij lopen restanten van de Eerste Wereldoorlog namelijk over in die van de Tweede en omgekeerd. Bij aanvang van het project werd de focus hoofdzakelijk op Wereldoorlog I gelegd. De taak van de architect was dus om de overblijfselen van WOI zichtbaar te maken doorheen de overlevering van WOII. Elisabeth Lehouck: “Door middel van betonnen maquettes wordt het verhaal verteld en de beleving ondersteund. In een van de bunkers staat bijvoorbeeld een betonnen maquette die de doorsnede van deze bunker weergeeft. Het kleurverschil illustreert de transformatie.”

Oostende, Batterij Aachen

Infoborden en maquettes ondersteunen de beleving van de bezoekers.

 

Maximaal geïntegreerd in de omgeving

Net als de authenticiteit van de artefacten zelf was ook de geloofwaardigheid van de omgevingsaanleg een prioriteit. Voor de aanleg van de paden liet aNNo architecten zich inspireren door historisch beeldmateriaal uit WOI. Met aandacht voor de toegankelijkheid en het erfgoed, uiteraard. “We legden de lus voor de bezoekers omgekeerd in vergelijking met de voormalige toestand. Hierdoor kan de historische werking van de batterij en de verschillende bunkers beter geduid worden.”

Om dat op een goede en historisch betrouwbare manier te kunnen verwezenlijken, was regelmatig overleg met diverse partners nodig. “De uitstekende samenwerking met de aannemers, de opdrachtgever en publieke diensten zoals Agentschap Onroerend Erfgoed (gebouwen, landschap en archeologie) en Inter liggen mee aan de basis van het geslaagde resultaat”, besluit Elisabeth Lehouck.   

Tekst: Stephanie Demasur
Beeld: aNNo architecten
Participanten aan het woord

Mahieu Cabling Services – Databekabeling

De verschillende bunkers van Batterij Aachen zijn verbonden met maar liefst 1.400 meter glasvezel. De nieuwe databekabeling maakt interactieve toepassingen zoals video’s mogelijk en draagt zo bij aan de belevingswaarde van het museum. Ze werd geplaatst door Mahieu Cabling Services, dat gespecialiseerd is in databekabeling over zowel glasvezel als koper. Dat de keuze voor Batterij Aachen op glasvezel zou vallen, was snel beslist. “Gezien de afstanden was dat de enige goede keuze”, zegt zaakvoerder Wim Mahieu. “Er zit soms 200 tot 300 meter tussen twee bunkers, dus met koper kan je dat niet overbruggen.” De glasvezel werd samen met de nutsleidingen voor de verlichting in de sleuven getrokken. Daarna zijn de paden aangelegd, zodat alles perfect kon worden weggewerkt. Mahieu Cabling Services sloot de glasvezel ter plaatse aan en stelde het datanetwerk helemaal op punt.


Artrada – Buitenverlichting

Licht dat de juiste sfeer schept en in de setting van een historische bunkersite past: Artrada (Leisele) maakte de armaturen voor de buitenverlichting van Batterij Aachen op maat van het project. Lage betonnen sokkels met discrete ledverlichting wijzen de bezoekers de weg. De bijzondere omgeving van duinen en bunkers vroeg om bijzondere verlichting. Daarom creëerde Artrada, in overleg met de architecten, een armatuur op maat. De verlichtingsspecialist zette de schetsen van CAAN Architecten om naar een technisch haalbaar ontwerp. Artrada liet de betonsokkels gieten en installeerde de ledmodule en de bekabeling in het eigen atelier, voorafgaand aan de plaatsing op de site. “Voor de lampen zelf viel de keuze op amberkleurige leds”, legt David Vandenberghe van Artrada uit. “Dat licht straalt de juiste sfeer uit en is bovendien vleermuisvriendelijk – een uitdrukkelijk verzoek van de bouwheer.” De 24 sokkels zijn opgesteld langs het toeristische pad en tussen de bunkers. Artrada voerde ook alle bekabelingswerken uit. Met ruim 10 kilometer grondkabel legde het de bekabeling voor de technieken, stroomvoorziening, alarmdetectie en data naar de verschillende bunkers.

Bouwen aan Vlaanderen partners

Bouwinfo

Bouwheer
Provincie West-Vlaanderen (Brugge)

Architect/hoofdaannemer
aNNo architecten (Gent)

Ygo LierGrytec