Platform voor de bouw
Bouwen Aan Monumenten

“De brandschade maakte de restauratie van de Sint-Niklaaskerk extra complex”

Een eeuwenoude kerk restaureren is sowieso al geen sinecure, laat staan dat ze grotendeels verwoest is door een brand en...

isati_westkapelle_2018_7-1-van-1-kopieren

27 mei 2020 Leestijd 7 minuten

Deel dit artikel

Een eeuwenoude kerk restaureren is sowieso al geen sinecure, laat staan dat ze grotendeels verwoest is door een brand en dat heel wat originele hout- en metselwerkstructuren piekfijn gereconstrueerd moeten worden. De wedergeboorte van de Sint-Niklaaskerk ging dan ook gepaard met enkele bijzondere uitdagingen. “Hoewel we tonnen ervaring hebben met complexe restauratiedossiers, kwamen we toch voor een aantal verrassingen te staan. Er was een flinke portie inventiviteit en vakmanschap nodig om ze te omzeilen”, aldus Jan De Moor, algemeen directeur van restauratiespecialist Artes Woudenberg.

De restauratie en renovatie van de Sint-Niklaaskerk was een project dat veel bouwkundige disciplines verenigde. Waar het sacrale gedeelte van de Sint-Niklaaskerk opnieuw zijn oorspronkelijke grandeur kreeg, zijn in de ‘evenementenzone’ enkele hedendaagse elementen en toepassingen geïntegreerd. Zusterfirma’s Artes Depret en Artes Woudenberg sloegen de handen in elkaar om de klus te klaren. “Hoewel beide partijen zich grotendeels gefocust hebben op hun corebusiness – respectievelijk nieuwbouw/renovatie en restauratie/monumentenzorg – hebben de projectleiders intensief overlegd om na te gaan of er vruchtbare samenwerkingen of optimalisaties mogelijk waren”, zegt Jan De Moor. “De synergie tussen Artes Depret en Artes Woudenberg heeft meer opgeleverd dan de som der delen.”

westkapelle_-2019_-6-december_36-1-van-1-kopieren

Dankzij de ruïneuze uitstraling van de bestaande structuren is de impact van de brand nog steeds voelbaar in de kerk.

 

Voorzichtig te werk gaan

“We waren van meet af aan bij het project betrokken”, vervolgt De Moor. “Het begon al bij de initiële opkuiswerken, waarbij we een 30 centimeter dikke laag roet, gruis en restanten van de ingestorte dakstructuur, de torenspits, gesmolten kerkklokken en verwrongen stellingen moesten verwijderen. Vervolgens hebben we schoren geplaatst en alles gestabiliseerd om verdere degradatie te verhinderen. We hebben ook enkele vooronderzoeken uitgevoerd om verborgen schade te detecteren (bijvoorbeeld microbarsten in de kolommen en het metselwerk). We hebben heel wat ervaring met complexe restauratiedossiers, maar wat de Sint-Niklaaskerk eens zo speciaal maakte, is dat ze jammer genoeg was afgebrand. Dat is helemaal anders dan een kerk die erop achteruitgegaan is door ouderdom of verloedering. Vooral op het vlak van stabiliteit had dat ernstige implicaties. We moesten zeer voorzichtig te werk gaan, opdat de constructies die nog rechtstonden ook niet zouden instorten.”

westkapelle_-2019_-6-december_4-1-van-1-kopieren

Een van de moeilijkheden was de slechte staat van de bakstenen. De aangetaste kolommen en het geteisterde metselwerk zijn geïnjecteerd met expoxyhars.

 

Ruïneus metselwerk

Een tweede moeilijkheid was de slechte staat van de bakstenen. “Een gevolg van de ‘schrikreactie’ na het blussen (vanwege de snelle temperatuurdaling), met interne spanningen tot gevolg”, legt De Moor uit. “Aanvankelijk dachten we dat de restauratie van het baksteenmetselwerk nog wel zou meevallen qua grootteorde, tot bleek dat er in de diepte behoorlijk wat schade was. Dat vergde een inventieve oplossing, en dus hebben we de aangetaste kolommen en het geteisterde metselwerk geïnjecteerd met expoxyhars. Voorts hebben we in samenspraak met de architect beslist om de afschilferende buitenkant van de baksteenkolommen te verwijderen en de rest van het originele metselwerk te consolideren om de impact van de brand te tonen. De ruïneuze uitstraling die hieruit voortvloeit is zeer geslaagd. Een mooie en bovendien budgetvriendelijke oplossing!”

westkapelle_-2019_-6-december_37-1-van-1-kopieren

De tongewelven zijn gereconstrueerd met behulp van eikenhouten beplanking, gesculpteerde houten consoles en middenstijlen, enzovoort. “Een uniek werk waar onze timmermannen zes maanden lang fulltime mee aan de slag zijn geweest”, aldus Jan De Moor.

 

Zes maanden timmeren

In het sacrale gedeelte van de Sint-Niklaaskerk was ook aardig wat reconstructie nodig. “Zeer moeilijk, maar prachtig om te doen”, geeft Jan De Moor aan. “De glas-in-loodramen zijn hersteld en kregen een eigentijdse artistieke invulling, de kap is opnieuw samengesteld aan de hand van nieuwe eikenhouten spanten (80 m³ in totaal) en 1.200 m² leibekleding (inclusief dakkapellen) en de tongewelven zijn gereconstrueerd met behulp van eikenhouten beplanking, gesculpteerde houten consoles en middenstijlen, enzovoort. Een uniek werk waar onze timmermannen zes maanden lang fulltime mee aan de slag zijn geweest. Dat we deze complexe klus louter met eigen vakmannen konden klaren, heeft zeker bijgedragen tot het succesverhaal dat dit project geworden is. Dankzij de vooruitstrevende houding van het gemeentebestuur en de doeltreffende creativiteit van de architect is er uit een verschrikkelijk drama een schitterende opportuniteit ontstaan, die op een prachtige manier is ingevuld – zowel in sociaal als architecturaal opzicht!”    

Nieuwsbrief

Meld u aan om nieuws & updates te ontvangen.

louwers mediagroep
  • GWW-BE

    Grond/Weg/Waterbouw

    Platform over infrastructuur, ruimtelijke inrichting, civiele- en openbare werken

    Naar website
  • IA

    Industrial Automation

    Platform over productie- en procesautomatisering

    Naar website
  • IB

    Interieurbouw & Schrijnwerk

    Platform voor de interieurbouwbranche

    Naar website
  • LP

    Lumenpro

    Platform over licht en verlichting

    Naar website
  • MTV

    Metaalvak

    Platform voor de metaalverwerkende industrie

    Naar website
  • Recyclepro

    Recyclepro

    Platform over de gehele recyclingstroom

    Naar website
  • CLW

    Construire la Wallonie

    Plateforme pour le bâtiment, génie civil et infrastructures

    Naar website
  • Greenpro

    Greenpro

    Platform voor de tuin- en groenprofessional

    Naar website
  • KB

    Keukenbouw

    Platform over design en techniek in de keukenbranche

    Naar website
  • Bouwmat

    Bouwmat

    Platform over bouwmaterieel & bouwmachines

    Naar website
  • ArchiComm-BE

    ArchiComm

    Platform over architectuur, interieur- & landschapsarchitectuur

    Naar website
0%