02:24
17-10-2019

Gare Maritime Brussel | Voormalig spoorwegstation wordt authentieke belevingsruimte

De omgeving van de Brusselse haven ondergaat al verschillende jaren een opmerkelijke transformatie. De onaantrekkelijke, oud-industriële buurt verandert beetje bij beetje in een bruisend stadsdeel. De realisatie van Gare Maritime draagt daar in belangrijke mate toe bij.

In opdracht van Extensa vormt MBG het voormalige goederenstation op de Brusselse Tour & Taxis-site om tot een overdekte stedelijke ruimte voor kantoren, events, promenades, horeca- en shopfaciliteiten. Het Nederlandse architectenkantoor Neutelings-Riedijk, bekend van onder meer het Museum aan de Stroom in Antwerpen, tekende de plannen voor de nieuwe invulling met behoud van zo veel mogelijk originele elementen van de indrukwekkende, 75 meter lange stationshallen. Denk bijvoorbeeld aan de gietijzeren kolommen met art-nouveauversieringen. 

Onder de grond bevinden zich twee kleine kelderruimtes en twee lange buffertanks met een capaciteit voor 1.400 m³ regenwater.

 

CLT 

De 40.000 m² grote oppervlakte van het station krijgt er 35.000 m² nuttige vloeroppervlakte bij door de bouw van interne verdiepingen, die worden ingevuld met kantoren. Winkels, toonzalen en horecazaken krijgen een plaats op de begane grond. Deze binnenvolumes worden volledig opgetrokken in houtskeletbouw, met CLT-elementen (kruisgelaagd hout). Alleen de paalfunderingen, de funderingsplaten en de kelders van twee kleinere constructies zijn uitgevoerd in beton. De houten volumes staan niet los in de hal, maar sluiten volledig aan tegen de bestaande gevels en daken. “Opdat de staalstructuur kan bewegen onder invloed van wind en temperatuur, moesten we aan de aansluitingen telkens de nodige speling laten en moeten we ze soepel afdichten om akoestische en thermische redenen”, vertelt projectdirecteur Jan Mulkens van MBG.

 

Extra lichtstraten en rookkoepels in het dak.

Ramblas 

In de drie middelste kappen komen geen permanente constructies. In deze hallen worden over de volledige lengte onder meer groenzones aangelegd. De zijhallen krijgen zes dwarsstraten om het geheel de sfeer van Spaanse ramblas te laten uitademen. “We zijn in juli 2016 gestart met de renovatie van de oude spoorweghallen en in juni 2018 met de bouw van de houten binnenvolumes”, zegt Mulkens. “We ontdekten dat de bestaande staalstructuur, de houten dakstructuur en het met houten latten beklede plafond nog in goede staat verkeerden. We vervangen wel de zinken dakbedekking met sandwichpanelen en rusten een deel van het staal uit met een brandwerende coating.”
Bij het verwijderen van de oude zinkbekleding en het aanbrengen van de nieuwe sandwichpanelen kwamen de oude dakstructuur met houten bebording en kepers en het onderliggende lattenwerk bloot te liggen. “Een deel van het hout, in het bijzonder aan de goten, was rot, zodat we het moesten vervangen. Het overgrote deel van de dakstructuur en het lattenwerk bleef wel intact. Door de onvermijdelijke vochtinfiltratie en oud stof hadden grote delen van de latten een zwarte ‘uitslag’ gekregen. We zijn erin geslaagd om die grotendeels te verwijderen door voorzichtig stralen. Het lattenwerk is nu zichtbaar in zijn oorspronkelijke staat.

Zon

Om meer daglicht binnen te laten en de brandveiligheid te verbeteren zijn er in het dak bijkomende lichtstraten en rookkoepels aangebracht. “Dit vergde extra aandacht voor de waterdichte detaillering van de aansluiting van de koepels op de sandwichpanelen”, legt Mulkens uit. In de beglazing van de zuidwestgeoriënteerde kopgevel van de hal zijn zonnecellen geïntegreerd. “Om de door deze cellen geproduceerde elektriciteit op het net te zetten, moesten we de detaillering aanpassen, onder meer voor het wegwerken van de kabels.”

Verhuren

Initiatiefnemer Extensa, eigenaar van de hele 30 hectare grote site, is niet van plan om Gare Maritime onmiddellijk te verkopen. “De nieuwe kantoorgebouwen die we er lieten optrekken, zoals het Herman Teirlinckgebouw (met als huurder de Vlaamse overheid) en het gebouw voor Leefmilieu Brussel, hebben we verkocht, maar het gerenoveerd, historisch patrimonium, zoals Gare Maritime, blijft nog binnen de groep. Door het te verhuren, kunnen we de grote lijnen van de invulling zelf uitzetten”, zegt COO Peter De Durpel.

De bestaande perrons zijn uitgebroken en het terrein wordt opnieuw geprofileerd, rekening houdend met het niveauverschil tussen de beide langsgevels.

 

Beleving centraal

Die invulling is gericht op evenementen, eten en drinken. Extensa wil geen zoveelste shoppingcenter creëren, waar vooral de bekende modeketens aanwezig zijn. “In ons concept staat beleving centraal. Er komen vooral ruimtes waar geprobeerd, gedemonstreerd en geproefd kan worden. Momenteel is 60 % van de kantoorruimte al verhuurd. Bosch-Siemens-Hausgeräte tekent bijvoorbeeld niet alleen present in de publieksruimte, maar gaat ook zijn Belgische zetel op het verdiepingsniveau vestigen.”    

 

Tekst: Tekst Koen Mortelmans
Beeld: Beeld MBG

Abonneer u op onze nieuwsbrief

Lees ons « Privacy statement » voor nadere informatie.

Participanten aan het woord

Schindler – Liften

Om het verticale transport op een efficiënte en vooral betrouwbare manier te laten verlopen, koos Extensa Group ervoor om in Gare Maritime tien Schindler 3300-personenliften te voorzien. Dankzij hun ‘Square Style’ en stijlvolle verlichting creëren ze een esthetische meerwaarde in deze indrukwekkende overdekte stad. Maar ook qua technologie passen ze perfect in dit vernieuwende en toekomstgerichte project.

De Schindler 3300-liften bedienen telkens vier stopplaatsen, gaande van het gelijkvloers tot de derde verdieping. “Om een maximaal comfort te garanderen, zijn de liftkooien met hun afmeting van 1200 x 1400 mm ruimer dan wat de EN81.70-norm voorschrijft”, vertelt Wim Stockx, sales, marketing & product manager new installations Belux. “De deuren meten 900 x 2100 mm, waardoor ook rolstoelgebruikers gemakkelijk de liften kunnen betreden. Binnenin is alles afgewerkt in roestvrij staal om een ultralange levensduur te garanderen.”

 Veilig én toekomstgericht

De liften zitten ook boordevol technologisch vernuft. “Onze TSD-oplossing was de doorslaggevende reden waarom Extensa Group voor Schindler heeft gekozen”, aldus Wim Stockx. “De variante uitloophoogte speelde immers perfect in op de ambitieuze bouwkundige voorzieningen. In concreto geven deze liften de garantie van een vrije stahoogte van 1,8 meter, gecombineerd met een veiligheidsvolume dat zich op het kooidakplatform situeert. Op deze manier garanderen we een uiterst veilige inspectie en onderhoud. Voorts beschikken de liften over een ‘CUBE’, waarmee draadloze communicatie kan worden opgezet. In de toekomst vormt deze oplossing de brug naar verdere digitalisering, zoals ‘over the air’-updates, Voice-over-IP of allerhande andere snufjes die de liften klaarmaken voor de connectiviteit van de toekomst. Schindler richt zich de laatste jaren immers sterk op digitalisering. Hiervoor sloten we verschillende samenwerkingsverbanden af, waardoor we onder meer ook de residentiële oplossing ‘BringMe’ kunnen aanbieden. Deze all-in-oneoplossing koppelt een slimme thuisleverkast voor brieven en pakketten aan de lift: een uiterst innovatief systeem dat eenvoudig te gebruiken is én dat de buurt groener maakt terwijl je zelf meer tijd en geld bespaart!”


De Waal Solid Foundations – Trillingsarme kokerpalen

Een oud goederenstation omtoveren tot een bruisende stad-op-zich: het is geen sinecure. De Waal Solid Foundations kan ervan meespreken. “Binnen de bestaande stationshal hebben we maar liefst 650 kokerpalen (diameter 273 mm en 324 mm) geheid, tot op een diepte van 15 meter”, zegt Damien Sneyers, BU Manager Palen bij de Lokerse funderingsspecialist. “De planning was behoorlijk strak. Vandaar dat we op een bepaald moment zelfs vier machines tegelijk ingezet hebben, die elk een zone voor hun rekening namen. Dankzij ons uitgebreide machinepark konden we de doorlooptijd beperken tot drie maanden. Gare Maritime was een van onze grotere ‘kokerpalenprojecten’ van de voorbije jaren. Vanwege de beperkte werkhoogte in de hal – op sommige plaatsen slechts 8 meter – konden we geen grote palenmachines inzetten. Het gebruik van trillingsarme kokerpalen, die segment per segment geplaatst zijn met behulp van kleine, lichte en handige machines, bood echter soelaas.”


Interalu – Klimaatplafonds

In Gare Maritime zijn circa 15.000 m² klimaatplafonds geïnstalleerd. De keuze viel op de SAPPCeiling® van Interalu uit Wilrijk, dat zich al sinds 1971 specialiseert in de productie en plaatsing van (actieve) metalen plafonds. “Deze zorgen niet alleen voor koeling en verwarming, maar ook voor een optimale akoestiek en lichtweerkaatsing”, vertelt CEO Anthony Schrauwen. “Uitmuntende kwaliteit en duurzaamheid zijn de pijlers van onze business. De producten die we vandaag verkopen, moeten onze klanten decennialang dienen. Als familiebedrijf dat op een mens- en servicegerichte manier met zijn klanten omgaat, zijn we dan ook fier op ons werk, dat intussen ook uitbreiding vindt in Nederland, Frankrijk en Luxemburg.”

In Gare Maritime is tussen de balken van de CLT-structuur gewerkt, en dat in de korte richting. “Deze techniek biedt een erg hoge flexibiliteit voor de gebruiker, zonder beperkingen op de architecturale creativiteit”, legt Anthony Schrauwen uit. “Omdat het activeren van dergelijke korte panelen nieuw was, moesten we de structuur van het plafond aanpassen. In het volledige project wordt gebruikgemaakt van een speciale grijze kleur, die we dan ook specifiek voor Gare Maritime hebben geproduceerd. Maatwerk is immers onze troef, en we staan erom bekend geen enkele uitdaging uit de weg te gaan.”


Reynaers Aluminium – Aluminium gevelprofielen

De vliesgevels van de middelste van de drie hallen van Gare Maritime zijn samengesteld met profielen van Reynaers Aluminium. “Ze zijn op de bouwplaats zelf samengesteld door onze klant, de constructeur CS Raamconstructies”, verklaart Johan Bollaert, project support manager bij Reynaers Aluminium (Duffel).

 “Het gebeurt dikwijls dat wij systemen op maat ontwikkelen, maar hier konden we alles oplossen met ons standaardsysteem CW 60, met 92 modules van 6 op 6 meter.” Ook de kopgevels van de drie hallen zijn ingevuld met deze profielen. “Ze bieden onder meer de mogelijkheid om de bekabeling van de in de gevel verwerkte PV-cellen te verstoppen.”

 Reynaers Aluminium is een specialist in het ontwikkelen en in de markt zetten van innovatieve en energie-efficiënte aluminiumtoepassingen voor de constructie van ramen, deuren, gevelsystemen, schuifdeuren, zonweringen en veranda’s. Naast de verkoop van een aantal standaardoplossingen ontwikkelt Reynaers ook op maat voor zowel particuliere en commerciële als industriële projecten. Het bedrijf is opgericht in 1965 en telt vandaag wereldwijd meer dan tweeduizend werknemers in veertig landen. Het exporteert naar meer dan zeventig landen.

Lees meer over: brussel , Gare Maritime , Haven

Bouwen aan Vlaanderen partners

Bouwinfo

Bouwheer

Extensa (Brussel)

Architect
JDMA (ontwerp renovatie, Brussel) en
Neutelings-Riedijk, (ontwerp nieuwbouw­volumes, Rotterdam)

Hoofdaannemer(s)

MBG (Antwerpen)