Platform voor de bouw
Hertog I: een hoogtepunt van duurzame stadsontwikkeling
Het masterplan van de Hertogensite met centraal de woontoren Hertog I.

Hertog I: een hoogtepunt van duurzame stadsontwikkeling

Innovatief Innovatieve wijk luidt nieuw tijdperk in voor wonen in Leuven

De realisatie van Hertog I heeft de skyline van Leuven voorgoed hertekend. De woontoren is ontworpen door het internationaal gerenommeerd architectenbureau David Chipperfield Architects in opdracht van vastgoedontwikkelaar Resiterra NV. Als ware het een megagrote landkaartspeld geprikt op het grondplan van Leuven, markeert de toren de Hertogensite. Een nieuwe, verrassende groene en duurzame stadswijk, op wandelafstand van de Oude Markt, die alle troeven van wonen in de stad uitspeelt.

Sinds enkele jaren is er een geleidelijke mentaliteitswijziging in onze wooncultuur. Lang niet iedereen droomt nog van een afgelegen huis in een groene omgeving. De betonstop en de groeiende aandacht voor natuurbehoud, zorgen ervoor dat er steeds meer nood is aan woonruimte in binnenstedelijke gebieden. Dankzij vastgoedontwikkelaars zoals Resiterra NV, is het wooncomfort binnen de stadsmuren er enorm op vooruit gegaan. Ze creëren unieke plekken in de binnenstad, plekken met aandacht voor groen en natuur, waar wonen, natuur en cultuur versmelten tot een geheel.

De Hertogensite wordt een gezellig nieuw stadskwartier waar wonen, natuur en cultuur versmelten.

10 hectaren reconversie in centrum Leuven

Projectontwikkelaar Resiterra NV is al ruim 20 actief in Leuven. Na het realiseren van twee bruisende stadsbuurten, Janseniushof en Barbarahof, klokken ze met deze Hertogensite af op een totaal van meer dan 100.000 m² Leuvense grond die ze nieuw leven inblazen. Door zijn omvang en impact op de binnenstad, is deze site een van hun meest ambitieuze projecten ooit. Directeur Erik van Hoof: “We zijn trots op de enorme vergezichten en open ruimtes die we hier in een stedelijke context hebben weten te realiseren.”

Van een ziekenhuissite tot woonwijk

De Hertogensite situeert zich op de voormalige campussen van de ziekenhuizen Sint-Rafaël en Sint-Pieter. Sinds een tiental jaren zijn die gradueel uitgeweken naar campus Gasthuisberg op de rand van Leuven. Daardoor ontstond pal in het centrum van Leuven een gebied van meer dan zes hectare groot dat dringend een herbestemming moest krijgen. Resiterra NV werkt er nu ondertussen een zevental jaar aan de uitvoering van een ambitieus masterplan ontwikkeld door De Gregorio & Partners en 360 Architecten. Het plan hertekende de site compleet, uiteraard wel met respect voor de waardevolle historische gebouwen op de site. Het ultieme doel was een volledige en radicale herontwikkeling van deze tot nu toe wat besloten buurt, naar een warme duurzame stadswijk met een evenwichtige mix van woonvormen en aanvullende stedelijke functies. De wijk wordt grotendeels residentieel, maar bevat ook een concertgebouw, een museum en een groot nieuw stadspark. Een belangrijke ingreep is ook het opnieuw openleggen van een arm van de Dijle die sinds de jaren zestig al is afgedekt. De totale realisatie van dit project zal vermoedelijk nog tot eind 2030 duren, maar nu is het eerste meesterstuk, Hertog I, recent opgeleverd.

Een prestigieuze eyecatcher

Het ontwerp van de verschillende bouwprojecten op deze centrale site werd heel bewust toegewezen aan verschillende architectenbureaus. Dit met de bedoeling de nieuw opgetrokken wijk een natuurlijk en organisch gevoel te geven door schakering en differentiatie in bouwstijlen. Omdat de woontoren Hertog I een heel centrale positie inneemt in de totaliteit van het project, wees Resiterra nv een internationaal architectenbureau aan voor dit ontwerp. David Chipperfield Architects i.s.m. Bureau Bouwtechniek staan bekend ‘voor hun sobere en symbolische architectuur die innovatie en conservatie op extreem intelligente wijze combineert’ en wonnen vorige jaar nog de prestigieuze Pritzker Price voor hun hele oeuvre. De stad Leuven kan er dus prat op gaan dat dit vermaarde architectenbureau nu ook de eyecatcher van de Hertogensite heeft ontworpen.

De Hertogensite bevindt zich vlak naast de oude Middeleeuwse stadskern.

Hertog in harmonie met de omgeving

Het canvas waarop David Chipperfield Architects i.s.m. Bureau Bouwtechniek zich konden uitleven, omvatte heel wat uitdagingen en opportuniteiten tegelijk. De opdracht omvatte een woontoren, negen rijwoningen en een schakelgebouw dat verbinding moest maken met een bestaand gebouw. De kunst bestond erin deze nieuwbouw zo harmonieus mogelijk in te bedden. Het bouwterrein bevond zich tussen twee armen van de Dijle en heel dicht geflankeerd door de restanten van een Middeleeuwse stadsomwalling, die uiteraard de nodige aandacht verdiende. In de ontwerpfase ging dan ook veel tijd en aandacht naar de relatie tussen de woningen en de oude stadswal. Het was de ambitie de kleurstelling van het nieuwbouwproject af te stemmen op de kleurschakeringen van de oude Middeleeuwse muur. Vandaar de keuze voor een witte gevelsteen. In functie van de privacy van de gezinswoningen zijn die trapsgewijs aan elkaar geschakeld, waardoor een natuurlijk entreeruimte ontstaat en hun individuele karakter wordt benadrukt. Op elke verdieping van de woontoren bevindt zich een driekamer- en een tweekamerappartement. Hoewel in het volledige ontwerp maar één soort raam wordt gebruikt -dat afhankelijk van de opening twee of drie keer wordt herhaald- is er absoluut geen sprake van eentonigheid. Ook omdat de terrassen wisselen van kant, waardoor niet alle balkons zich pal onder elkaar bevinden. Deze ingreep komt ten goede aan de privacy van de bewoners maar is ook heel bepalend voor het esthetische aspect. Door de afwisseling van volumes en uitsparingen kreeg het ontwerp een duidelijke articulatie en ritmiek.

Een sterk staaltje geothermie

Het is evident dat zo’n toekomstgerichte stadswijk ook volledig inhaakt op het klimaatneutrale beleid. Hiervoor was de firma Resiterra niet aan zijn proefstuk toe. De Hertogensite is uitgerust met dezelfde innovatieve techniek die ze eerder hadden toegepast op de site Janseniushof.

Alle gebouwen op de Hertogensite zijn ondergronds verbonden met een geothermisch net. Geothermie gebruikt de bodem als seizoenale batterij.  Verspreid over het terrein zijn hiervoor een 300-tal boringen gedaan van 150 meter diepte. Op die diepte is er een constante temperatuur van om en bij de 15°C. Doorheen die boorgaten loopt een netwerk van BEO-lussen met dubbele collectorleidingen, die alle gebouwen op de site met elkaar verbinden. Via een thermodynamisch proces verwarmen warmtepompen het water in die leidingen tot ongeveer 35°C, de perfecte temperatuur voor vloerverwarming. Gebruikers kunnen zo onafhankelijk van elkaar hun woning verwarmen of koelen. Geothermie wordt ook al elders toegepast, maar een netwerk van deze schaal, waar een 500-tal wooneenheden op zijn aangesloten, is toch vrij uniek.

Een maquette van Hertog I, de toren en de aanpalende rijwoningen uit de ontwerpbundel van David Chipperfield Achitects. Copyright David Chipperfield Architects.

Verkocht

Zo vlakbij het centrum van Leuven, op een historische plek waar in het verleden de zorg was gehuisvest, situeert zich nu een nieuw stadskwartier waarin net het ‘ontzorgen’ van de toekomstige inwoners centraal staat. De woontoren Hertog I beantwoordde blijkbaar perfect aan de woonnood in Leuven. Alle woningen en appartementen zijn er ondertussen verkocht. Heel wat jonge gezinnen en vijftigplussers nemen er binnenkort hun intrek. Zoveel nieuw leven vlak bij het hart van Leuven, het zal de stad ongetwijfeld doen heropleven.     

Wie speelt de hoofdrol op de werf van de Hertogensite?

Navigeren door een complex bouwlandschap: uitdagingen en aanpak

Bouwonderneming Vandebos is al ruim 10 jaar betrokken bij de realisaties van vastgoedontwikkelaar Resiterra NV. De laatste drie jaar zijn ze actief op de Hertogensite. De samenwerking definieert zich als een bouwteamformule. Vandebos is de vaste hoofdaannemer die het volledige project realiseert en coördineert samen met een groot aantal onderaannemers (al dan niet aangeduid door Resiterra). Het voordeel hiervan is dat er op zo’n diverse en grootschalige werf als deze, toch één vast kernteam bouw instaat voor de continuïteit. Wat zijn nu de specifieke uitdagingen op de Hertogensite? 

Tekst Vleermuys    |    Beeld Resiterra NV

De werf Hertog I is slechts een onderdeel van een groter wervencomplex.

Boeiende maar zeer uitdagende werf

We vroegen het aan Ir. Krijn Henrotte, gedelegeerd bestuurder van Vandebos: “Het meest complexe hier is om alle deelwerven in al zijn verschillende fasen te coördineren. Zo is het bijvoorbeeld goed mogelijk dat er op de topverdiepingen nog ruwbouwwerken aan de gang zijn, terwijl er beneden al wordt gepleisterd. Door de omvang van de site en door de mix van al die bouwprojecten is de Hertogensite een enorm interessante maar ook leerzame plek voor bijvoorbeeld studenten architectuur of ingenieur. Er is ook niet alleen het bouwen zelf, waar je rekening mee moet houden, maar ook het aanleggen van de nutsleidingen. Het is soms een ingewikkelde puzzel alle werkzaamheden, in te plannen en op mekaar af te stemmen. Op deze werf is er geen gas aanwezig, alle energie wordt voorzien door het BEO-veld. De status van dat geothermisch net is uiteraard ook een zeer bepalende factor. Maar misschien wel de grootste uitdaging heeft te maken met het feit dat de Hertogensite een volledige autoluwe zone moet worden waarbij de overdekte Dijle over de volledige lengte wordt opengelegd. Voor de leefbaarheid van de toekomstige bewoners is dat alleen maar een meerwaarde, maar als bouwonderneming is het geen evidentie te opereren op een werf die doorkruist wordt door deze rivier.”

Het is geen evidentie te opereren op een werf die op veel plaatsen al volledig is onthard.

Een atypische bouwonderneming

Als we vragen hoe het bedrijf omgaat met al die uitdagingen, dan verwijst directeur Henrotte naar de lange traditie en ervaring van zijn firma: “Onze bouwonderneming is een familiebedrijf en vierde vorig jaar nog zijn 95-jarig bestaan. Daardoor kunnen we enerzijds leunen op jarenlange expertise, maar daarnaast staan wij erom bekend een warm familiebedrijf te zijn dat flexibiliteit en warmmenselijkheid enorm hoog in het vaandel draagt. Misschien wat atypisch voor de bouwsector, maar dat is onze sterkte.”    

TECHNISCHE FICHE

Bouwheer Resiterra NV (Leuven)
Architect David Chipperfield Architects (Londen) ism Bureau 
Bouwtechniek (Antwerpen)
Hoofdaannemer(s) Bouwonderneming Vandebos NV (Alken)

"*" geeft vereiste velden aan

Stuur ons een bericht

Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Wij gebruiken cookies. Daarmee analyseren we het gebruik van de website en verbeteren we het gebruiksgemak.

Details