Platform voor de bouw
Zorg

Nagelnieuw woonzorgcentrum in oude stadswijk

GZA-De-Zavel-19-©-Stramien-cv
De natuurlijke lichtinval is riant dankzij de grote raampartijen.

Tekst | Koen Mortelmans

Beeld | Stramien cv

14 januari 2022 Leestijd 11 minuten

Deel dit artikel

GZA Zorg en Wonen heeft zijn bestaande complex in de Antwerpse Seefhoek gesloopt en vervangen door een ruime en luchtige nieuwbouw. Na een tijdelijke verhuis namen de 136 bewoners er in oktober hun intrek. “Het gaat om psychisch kwetsbare personen en personen met een niet-aangeboren hersenletsel, zoals de ziekte van Huntington”, zegt directrice Elke Raman. “Ze komen niet allemaal uit deze wijk, maar vallen niet op in het straatbeeld. Dat speelde mee in de keuze om het woonzorgcentrum hier herop te bouwen in plaats van op een andere locatie.”

Gevelgeledingen vermijden strakke lijnen zoals die van de school aan de overkant van het plein.

Het oorspronkelijke gebouw dateerde uit de jaren tachtig van de twintigste eeuw. “In die tijd werd er gebouwd om minimaal in te spelen op de bestaande noden”, licht architect Jan Kalhöfer (Stramien cv) toe. “Dat bracht helaas met zich mee dat een verbouwing om het complex aan te passen aan de huidige noden en comforteisen veel duurder zou uitvallen dan de realisatie van een volledig nieuw gebouw. Zo was de plafondhoogte indertijd beperkt gebleven. Nu hebben we veel meer vrije hoogte nodig om verlaagde plafonds te kunnen plaatsen met daarboven de vereiste technische infrastructuur.” Het hedendaagse belang van de technieken weerspiegelt zich in de vorm van de tijdelijke aannemersvereniging. Daarin staat EEG (technieken) op gelijke hoogte met Van Roey (ruwbouw).

Het bouwteam dat De (nieuwe) Zavel tot stand bracht.

Geoptimaliseerde technieken

“De technische uitrusting bestaat onder meer uit 102 PV-panelen op het dak, dat bekleed is met witte roofing om oververhitting door de zon te voorkomen”, verklaart Roger Albertijn, manager technische diensten bij GZA Zorg en Wonen. “Het ventilatie- en koelsysteem D is uitgerust met CO2-sturingen, condenserende ketels leveren de warmte en de verlichting gebeurt met leds.”

Het oude gebouw bevatte veel tweepersoonskamers en eenpersoonskamers zonder douche, terwijl een eigen douche en toilet nu de norm is. “De tussenwanden bestonden uit metselwerk. In de nieuwbouw is dit gipskarton. Dit maakt dat de indeling op termijn zonder grote ingrepen kan worden aangepast, mocht dit ooit nodig zijn. “De speciale voorzieningen voor het doelpubliek zijn onopvallend in het interieur verwerkt”, zegt Jan Kalhöfer. Een goed voorbeeld zijn de badkamerdeuren die op slot kunnen en die ook als schuifwand fungeren om het slaapgedeelte te kunnen scheiden van de badkamer. Of de lambrisering in steen die
bestand is tegen wildplassen en vandalisme. Bij bewoners met potomanie of obsessief compulsief gedrag kan het water in de individuele badkamer worden afgesloten. De mobiele buitenzonwering met horizontale lamellen is individueel regelbaar. Aan de zuidkant zit ze verdoken achter metselwerk en aan de oost- en westzijde wordt ze aan het zicht onttrokken door bijkomende raamkaders.

Achteraan bleef de bouwhoogte beperkt.

Uitgekiend gevelritme

Dankzij de grote ramen en de binnentuin oogt de nieuwbouw veel ruimer en lichter dan zijn voorganger. Hij biedt ook circa 40 % meer vloeroppervlakte. Dit is deels het gevolg van de uitgekiende architectuur en deels van de integratie van twee aanpalende percelen, waarop vroeger rijhuizen stonden. “Aan de planning en uitvoering van het bouwproject ging een stevig voortraject vooraf”, vertelt Roger Albertijn. “Door zijn omvang is het gebouw erg bepalend voor het uitzicht van het aanpalende pleintje. We moesten dan ook flink onderhandelen met de stedelijke diensten die
verantwoordelijk zijn voor stadsplanning.”

De voorgevel bestaat uit een combinatie van witte parementsteen met dorpels en dekstenen in wit architectonisch beton. “Omdat de school aan de overkant van het plein een erg strak geheel was, moesten wij voor meer afwisseling zorgen”, legt Jan Kalhöfer uit. “Vandaar dat we geledingen met diverse korrelgrootte hebben aangebracht. Die ritmiek zorgt voor harmonie met de huizen langs de rest van het plein.”    

De hoeveelheid open ruimte nam sterk toe.

Meer open ruimte

Met vijf bovengrondse niveaus is de nieuwbouw ongeveer even hoog als het gesloopte gebouw. “Achteraan hebben we wel toegegeven op de bouwhoogte en beperkten we ons tot slechts drie niveaus, zodat het vrije uitzicht van de andere buurtbewoners gewaarborgd bleef. De stad heeft ook op andere vlakken voordeel geput uit dit project. Door een bestaande loods weg te nemen, konden we de open ruimte van 1.600 m² uitbreiden tot 2.300 m². Exclusief de grotendeels intensief aangelegde daktuin, het pronkstuk van het woonzorgcentrum”, benadrukt Jan Kalhöfer. 

GZA Zorg en Wonen heeft de open ruimte van De Zavel niet alleen groen, maar ook blauw ingevuld. Zo legde het tevens een aantal wadi’s aan. Die zorgen niet alleen voor sfeer, maar vervullen ook een praktische functie als regenwaterbuffers.  

De intensieve daktuin is de blikvanger van het woonzorgcentrum.

KA Construct – Buitenschrijnwerk

“De korte doorlooptijd en de ligging in hartje Antwerpen maakten van dit project een logistieke uitdaging”, vertelt Rita Sprangers, zaakvoerder van KA Construct (Beerse). Haar bedrijf stond in voor de plaatsing van het buitenschrijnwerk bij de realisatie van het nieuwe woonzorgcentrum. “Dankzij de goede afspraken met het werfteam inzake de aanlevering van ramen, glas enzovoort verliep dit echter vlekkeloos en haalden we telkens de vooropgestelde milestones. Door de nauwe samenwerking met de hoofdaannemer, de architect en de bouwheer konden er snel een aantal keuzes gemaakt worden qua profiel, glas, zonwering én – zeer belangrijk in woonzorgprojecten – deurbeslag, in combinatie met toegangscontrole en automatisaties. We merken in dergelijke dossiers steeds meer dat, wanneer we vroeger in het traject betrokken worden, dit resulteert in tijdbesparing en meer efficiëntie en rendement voor
alle partijen.”

Voor de ramen maakte KA Construct gebruik van het SP75 Prestige Plus-profiel van Sprangers Aluminium. “De profielperformanties waren zowel thermisch als mechanisch de perfecte match voor dit gebouw.” Voor de grotere gevelpartijen gebruikte KA Construct Sprangers’ G50-gordijngevelsysteem. “In de hoge gevel achteraan integreerden we brandwerende stalen cassettes tussen de verschillende verdiepingen, met respect voor de strakke architectuur.”

 

Ingenieursbureau B.E.C. – Stabiliteitsstudies

Ingenieursbureau B.E.C. voerde de nodige stabiliteitsstudies uit voor woonzorgcentrum De Zavel. In opdracht van GZA werkte dit bureau eerder al diverse keren mee aan uitbreidings- en renovatiewerken in het Sint-Augustinus- en het Sint-Vincentiusziekenhuis in Antwerpen. “De nieuwe Zavel was een uitdagend project waarop we heel inventief moesten inspelen”, blikt zaakvoerder-ingenieur Christine Biermans terug. “Om het uitgraven van de kelders mogelijk te maken en de stabiliteit van de nauwelijks onderkelderde buurgebouwen te waarborgen, moesten we langs de perimeter van het gebouw voorzien in een secanspalenwand. We moesten ook rekening houden met de verschillen in draagpunten tussen de ondergrondse en de bovengrondse niveaus, vermits de ideale indeling van een parkeergarage sterk verschilt van die van woonzorgkamers. Verder werd de hele draagstructuur maximaal in prefab uitgevoerd. Dit kwam de uitvoeringssnelheid sterk ten goede. Daarbij vormde de combinatie van de technieken en de beperkte verdiepingshoogtes een belangrijk aandachtspunt. Gelukkig bood GZA ons voldoende tijd voor de opmaak van een geïntegreerd ontwerp en stond aannemer Van Roey met veel vooruitziendheid in voor een goede werkvoorbereiding.”

B.E.C. bestaat sinds de jaren vijftig. Het werkgebied van het ingenieursbureau bestrijkt alle sectoren in Vlaanderen en Brussel: sociale sector, zorgsector, culturele sector, administratieve centra, scholen, hotels, kantoren, residentiële sector … Een groot deel van de opdrachten bestaat uit zorg- (ziekenhuizen, woonzorgcentra, assistentiewoningen, kinderopvang, dagopvang …) of specifieke renovatie- en restauratieprojecten.

TECHNISCHE FICHE
  • Bouwheer GZA Zorg en Wonen vzw (Antwerpen)
  • Architect Stramien cv (Antwerpen)
  • Hoofdaannemer(s) Van Roey (Rijkevorsel) en EEG (Gullegem)
  • Studiebureau technieken SDKE (Brugge)
  • Studiebureau stabiliteit Ingenieursbureau B.E.C. (Brussel)
Nieuwsbrief

Meld u aan om nieuws & updates te ontvangen.

Contact

Pieter-Jan Vansteelandt

Projectmanager

Benieuwd naar de mogelijkheden? Ik vertel u graag alles over onze samenwerkingspakketten.

0%

Wij gebruiken cookies. Daarmee analyseren we het gebruik van de website en verbeteren we het gebruiksgemak.

Details