Magazines / Nr 01 2018

Nr 01 2018

Vormefficiëntie

Een nieuw jaar brengt in de bouwsector traditioneel nieuwe normen en verse meningsverschillen met zich mee. Ditmaal is het voornamelijk de introductie van het S-peil die de gemoederen beroert. Het S-peil is een allesomvattende parameter voor de efficiëntie van de gebouwschil, gebaseerd op de luchtdichtheid van woningen, de isolatie van de schildelen, de invloed van bouwknopen, de impact van zonnewinsten, de grootte en de oriëntatie van de vensters, de verhouding glasoppervlakte-vloeroppervlakte, de aanwezigheid van thermische massa en gebouwgebonden beschaduwingselementen en de vormefficiëntie van de geometrie (een strakke kubus is gunstiger dan een volume met veel hoekjes en kantjes). Sinds 1 januari 2018 geldt voor alle nieuwe woongebouwen een S-peileis van S31. Vanaf 2021 wordt dit voor alle bouwaanvragen verstrengd tot S28.

Dat het voormalige K-peil geen ideale parameter was om de energiezuinigheid van een woning of een gebouw te kwalificeren, daar is iedereen het wel over eens. De berekening van het K-peil was gebaseerd op de compactheid van de woning en de isolatiewaarden, waardoor grotere woningen vaak in het voordeel waren ten opzichte van kleine, energiezuinigere varianten. Kortom: compact bouwen resulteerde in een slechter K-peil. Vermits het S-peil komaf maakt met de onvolkomenheden van zijn voorganger en het optimaliseren van de schil hoe dan ook een logische eerste stap is in het streven naar energiezuinige gebouwen, lijkt de nieuwe maatregel an sich wel steek te houden.

Er bestaat echter veel discussie over de opgelegde norm. Heel wat critici vinden S31 veel te streng, zeker voor halfopen of open bebouwingen. “We spreken toch van een meerkost tussen 2.000 en 5.000 euro, die overigens niet snel terug te verdienen is”, aldus Luc Dedeyne, energieconsulent bij de Bouwunie. “Bovendien dreigen bepaalde materialen in de toekomst niet meer in aanmerking te komen door de invoering van de strengere isolatienorm. Kortom: het S-peil zal een woning significant duurder maken, en dat terwijl het aantal bouwaanvragen in 2017 al meer dan 30 % lager lag dan in 2016.” Kati Lamens, voorzitter van architectenvereniging NAV, stelt het nog een stuk scherper: “Een door alle stakeholders gedragen S38 in blessuretijd vervangen door een S31 zonder overleg en zonder draagkracht bij de bouwpartners: het is een jammerlijk gemiste kans. We moeten opletten dat de EPB-regelgeving het klimaatbeleid niet reduceert tot een louter energetisch gegeven – geënt op een gebouw, in een virtueel spel waarin er E-punten te verdienen zijn. Men mag niet voorbijgaan aan de basis, namelijk het reduceren van de CO2-uitstoot.”

Voorts bestaat de vrees dat de introductie van het S-peil gelijkstaat met een inperking van de creatieve vrijheid. De meest efficiënte geometrische vorm is immers de kubus. “Net dat baart ons architecten heel wat kopzorgen, want op het moment dat we creatiever omspringen met woonvolumes en spelen met de vormgeving van die kubus, creëren we minder volume en meer schil”, zegt Marnik Dehaen, zaakvoerder van C2O Architects en voorzitter van de Vlaamse Raad van de Orde van Architecten. “En dat heeft natuurlijk meteen een negatieve impact op het S-peil. Speelse volumes krijgen minder kans, saaie en vlakke buitenkanten worden de norm. Diversiteit maakt stilaan plaats voor eenheidsworst.” Iets wat overigens met klem ontkend wordt door het kabinet van Vlaams Energieminister Tommelein: “Binnen de vooropgestelde parameters is er zeker keuzevrijheid. Zelfs met een grotere glas-vloerverhouding dan energetisch optimaal is, is S31 nog haalbaar – mits er bijvoorbeeld extra aandacht besteed wordt aan zonwering. Er is en blijft dus zeker ruimte voor architecturale creativiteit.”

Het mag duidelijk zijn: het laatste is hier nog niet over gezegd. Er zijn namelijk ook bouwprofessionals die een S31-norm wél haalbaar en opportuun achten. Of zoals ingenieur-architect Pieter Lootens het verwoordde in een opiniestuk op bouwwebsite Livios: “Noch de ontwerp- en woonvrijheid, noch het budget hoeven te lijden onder het nieuwe S-peil. Wat er wél onder kan lijden, is de vrijheid om verder energie te verspillen. Dus aan alle oude krokodillen met onaangepaste ontwerptypologieën: vecht niet tegen windmolens of de tijdsgeest, maar maak plaats voor een generatie architecten die energiezuinig bouwen niet als een obstakel, maar als een startpunt beschouwt.”

Tim Janssens

Ik wil graag een proefexemplaar of abonnement.

Ik wil graag een: