Magazines / Nr 02 2017

Nr 02 2017

Ruimtelijke ordening: niet langer een achterhoedegevecht

Kaas met gaten, een ongeordend lappendeken, ongebreidelde chaos… : de bewoordingen die gebruikt worden om de ruimtelijke ordening in Vlaanderen te typeren, zijn er niet naast. De verkavelingsdroom van de Vlaming en de voortschrijdende lintbebouwing hebben ons territorium de voorbije decennia danig versnipperd. Een steenweg met aan weerszijden verloederende huizen, die aan de achterzijde grenzen aan landerijen van wie iedereen zich afvraagt wie de eigenaar precies is: ziedaar het stereotiepe beeld dat zich in de loop van de twintigste eeuw gaandeweg in ons collectief bewustzijn heeft genesteld.

Intussen is de eenentwintigste eeuw al een tijdje aangebroken en wordt er regelmatig gedebatteerd over de vraag hoe we ons ruimtelijke debacle enigszins kunnen rechttrekken. Dankzij de vurige pleidooien van Vlaams Bouwmeester Leo Van Broeck kreeg deze discussie de voorbije maanden een nieuw elan. Sinds zijn aanstelling in juli 2016 gaf Van Broeck meer dan honderd lezingen in heel Vlaanderen om al wie het horen wil ervan te overtuigen dat het stilaan tijd is voor een radicale ommekeer. En ook in de media krijgt hij regelmatig de kans om zijn stokpaardjes – verdichting, ruimte vrijmaken voor de natuur, compacter wonen binnen de stad … – vrank en vrij te laten draven.

“We zouden Vlamingen moeten verbieden om vrijstaande woningen te bouwen”, liet Van Broeck onlangs nog optekenen in een artikel van De Standaard. Dat onze Bouwmeester niet vies is van een boutade, was al langer bekend. Belangrijker is dat ze quasi altijd raak treffen. Van Broecks oneliners creëren vaak een schokeffect, zij het louter om de eigenlijke boodschap dieper te laten doordringen. Een strategie die stilaan zijn vruchten begint af te werpen. Ook de afkondiging van de befaamde ‘betonstop’ – een ietwat ongelukkig gekozen benaming voor de intentie om de ongebreidelde ruimte-inname in Vlaanderen tegen 2040 eindelijk een halt toe te roepen – was een zeer belangrijk signaal. Ruimtelijke ordening is niet langer een achterhoedegevecht…

Toch zal het absoluut geen lachertje worden om de schade die in het verleden is aangericht te herstellen. Een analyse van het departement Omgeving wees uit dat het aantal vrijstaande woningen in buitengebied tussen 1995 en 2015 met liefst 22 procent gestegen is. Kortom: de verminking van onze ruimte en onze natuur is de voorbije 22 jaar vrolijk doorgegaan. De Vlaams Bouwmeester en zijn medestanders laten zich echter niet uit het lood slaan door deze verontrustende cijfers: “De meeste mensen gaan ‘op den buiten’ wonen omdat het er momenteel nog steeds goedkoper is dan in de stad en omdat de meerkost door de staat betaald wordt (rioleringen, wegen, fiscaal voordelige bedrijfswagens …). Maar op termijn zullen ze allicht een prijs betalen voor hun isolement”, stelde Van Broeck in een diepte-interview met architectuurwebsite Architectura. “Ik heb het daarbij niet zozeer over de eventuele heroriëntatie van het kadastraal inkomen (waarbij ‘landelijk’ wonen fiscaal gezien duurder zou worden dan ‘stedelijk’ wonen), maar ook en vooral over een negatieve impact op hun levenskwaliteit, die zich nu al begint te manifesteren. Mensen die op afgelegen locaties wonen, staan per definitie het langst in de file. Bovendien is de waarde van de droomhuizen van weleer spectaculair aan het zakken. Wie kan en wil op termijn nog astronomische bedragen neertellen voor villa’s die moeilijk bereikbaar zijn en enorme energie- en onderhoudskosten met zich meebrengen?”

Bovendien valt het volgens Van Broeck beter mee met die ‘ruimtelijke verzadiging’ dan we met z’n allen denken. “De resterende Vlaamse woonuitbreidingsgebieden zouden plaats kunnen bieden aan zes miljoen extra inwoners, terwijl er tegen 2070 allicht slechts één miljoen inwoners zullen bijkomen. Kortom: het aanbod is vijf keer groter dan de vraag ooit kan worden. Dat biedt mooie kansen om het evenwicht in onze ruimtelijke ordening te herstellen!”

Veel leesplezier

Tim Janssens

Ik wil graag een proefexemplaar of abonnement.

Ik wil graag een: