Magazines / Nr 02 2018

Nr 02 2018

Loon naar werken

Krijgen onze architecten loon naar werken? Dat was de pertinente onderzoeksvraag die de Vlaamse Raad van de Orde van Architecten centraal plaatste in een grootschalige enquête bij 687 architecten, uitgevoerd door de KU Leuven, dat tevens 2001 bouwdossiers onder de loep nam. De resultaten werden bekendgemaakt op Batibouw en zijn zonder meer ontluisterend. Een architect klopt veel meer uren dan iedereen denkt. Om correct te zijn, zou zijn of haar ereloon tussen 65 en 95 euro moeten schommelen, terwijl het in de praktijk gemiddeld 47 euro per uur bedraagt voor een nieuwbouw van 300.000 euro en zelfs 36 euro per uur voor een woningrenovatrie van 150.000 euro – in de wetenschap dat dergelijke projecten maar liefst vijfhonderd uur in beslag nemen. Kortom: eigenlijk zou een architect bijna dubbel zoveel moeten verdienen.

Er bestaan heel wat misverstanden over het takenpakket van architecten, weet Marnik Dehaen, voorzitter van de Vlaamse Raad van de Orde van Architecten. “De meeste mensen denken dat ze nog altijd alleen maar gebouwen ontwerpen en werven controleren, maar de bouw- en verbouwrealiteit is vandaag veel complexer door alle bestaande normen en regels. Bovendien is het meestal de architect die de eindverantwoordelijkheid draagt – denk bijvoorbeeld aan de EPB-wetgeving. Er is nood aan een mentaliteitswijziging. Ik ben ervan overtuigd dat (ver)bouwers gerust 15- of 20.000 euro extra willen neertellen voor een architect die zijn werk naar behoren doet, ook al omdat hij besparingen oplevert door de facturen te controleren, na te denken over de efficiëntie van de woning, een gedegen kwaliteits- en budgetcontrole te waarborgen, enzovoort. Op langere termijn vertaalt die ‘meerkost’ zich dus in een grotere meerwaarde voor de woning: what you pay is what you get.”

Het aantal werkuren is verdubbeld ten opzichte van twintig jaar geleden. “Lastenboeken van grotere projecten zijn tegenwoordig bijna een vuist dik. Daarnaast moet de architect zich voortdurend aanpassen aan de veranderende normeringen en formaliteiten. Dit alles leidt tot extra werkuren waar men zich nauwelijks van bewust is of wil zijn, die bijgevolg amper in rekening gebracht worden. Zie ook de karige of vaak zelfs ontbrekende vergoeding in architectuurwedstrijden. Dat is vragen om een faillissement van de hele sector”, benadrukt Dehaen.

Begin maart pakte de Orde van Architecten eveneens uit met een onderzoek naar de sociaaleconomische positie van 578 designers en 1854 architecten – in opdracht van Vlaams minister van Cultuur Sven Gatz en in samenwerking met de UGent. De conclusies zijn gelijkaardig: de vergoeding die ze krijgen staat niet in verhouding tot het vele werk dat ze leveren. Zelfstandige architecten werken gemiddeld vijftig uur per week en verdienen daarvoor 29.807 euro netto per jaar. Slechts 27 procent van de bevraagden zegt daarmee tevreden te zijn, terwijl 65 procent aangeeft dat de financiële onzekerheid fors doorweegt. Zeven op de tien Vlaamse architecten hebben dan ook twijfels bij hun toekomst in het vak – 53 procent denkt weleens aan een carrièreswitch, terwijl 15 procent regelmatig overweegt om ermee te kappen.

Conclusie: het lijkt geen pretje om deze dagen architect te zijn. De administratieve workload, de buitensporige verantwoordelijkheden en de financiële onzekerheid overschaduwen de passie voor het metier. Het creatieve aspect komt in de praktijk te weinig aan bod, terwijl net dat jonge ontwerpers doet dromen. Het zijn zaken die al jaren aangeklaagd worden, maar die hardnekkig aan de orde blijven. Willen we onze architecten een toekomstperspectief bieden, dan is er verandering nodig. Te beginnen met een wettelijk vastgelegd minimum voor het ereloon.

Tim Janssens

Ik wil graag een proefexemplaar of abonnement.

Ik wil graag een: