Magazines / Nr 03 2018

Nr 03 2018

Loon naar werken (volume 2)

Op donderdag 7 juni vond in de Gentse Handelsbeurs het Architectencongres van NAV plaats. Het was intussen de vierde keer dat dit tweejaarlijkse evenement georganiseerd werd, en zoals steeds werden de verwachtingen ruimschoots ingelost: een volle zaal, interessante sprekers en boeiende invalshoeken, die opnieuw een unieke inkijk gaven in het uitdagende architectenbestaan. Er kwamen heel wat aspecten aan bod, maar hét main topic was toch wel de (karige) verloning die ontwerpers over het algemeen krijgen in ruil voor hun geleverde prestaties.

We dreigen in herhaling te vallen, want in het voorwoord van de vorige Bouwen aan Vlaanderen haalden we het ook al aan: ‘loon naar werken’ is voor architecten en ontwerpers vaak een zeer relatief begrip. Hoe relatief precies, kregen we op het Architectencongres te horen van socioloog Mart Willekens, die samen met zijn collega-researchers aan de UGent onderzoek doet naar creatieve beroepen. Nadat ze zich in het verleden al verdiepten in de beroepssituatie van onder meer kunstenaars en theatermakers, besloten ze het architectuurwezen onder de loep te nemen. “Ook al zijn architecten een buitenbeentje binnen de groep creatieve beroepers”, benadrukte Willekens.

Willekens en co wisten maar liefst 1843 ontwerpers te strikken voor een grootschalige studie omtrent de sociaaleconomische positie van architecten en designers. “Wat meteen opvalt, is dat er bij architecten sprake is van een zeer grote ‘intrinsieke’ beroepstevredenheid. Ze zijn fier op hun vak en vinden dat ze een reële meerwaarde kunnen bieden. Deze innerlijke trots en professionele passie staan echter in schril contrast met de lage ‘extrinsieke’ tevredenheid, die bepaald wordt door factoren zoals verloning, werklast en perceptie van het beroep”, legde Willekens uit.
De pijnpunten? De hardnekkige problematiek van schijnzelfstandigheid, waardoor architecten niet dezelfde sociale bescherming en extralegale voordelen genieten als volwaardige werknemers – ook al komt hun arbeidssituatie in de praktijk vaak op hetzelfde neer. De toenemende werklast en het aandeel ‘gratis werk’ dat architecten soms moeten leveren. De overvloed aan administratieve verplichtingen, die het creatieve aspect steeds meer naar de achtergrond verdringen. De foutieve perceptie van het beroep bij klanten en niet-bouwheren, die over het algemeen niet weten wat ‘architect zijn’ precies inhoudt. En last but not least: de verloning, die doorgaans niet in verhouding staat tot de verantwoordelijkheden en de gepresteerde uren.

“Architecten zijn harde werkers: de meesten halen vlot 50 uur per week. 65 % van de respondenten geeft aan zelfs in hun vrije tijd bezig te zijn met ‘het werk’”, aldus Willekens. “Maar de vergoeding die daartegenover staat, dekt de geleverde prestaties meestal niet. 35 % van de alleenstaande architecten kan maar net rondkomen, 9 % kan rondkomen dankzij extra inkomsten uit ander werk en 7 % komt helemaal niet rond. Bij de samenwonenden en gehuwden liggen die cijfers iets lager, maar is er toch nog altijd 22,2 % die maar net rondkomt en 1,7 % die helemaal niet rondkomt. Voor ons was dit toch wel echt een eyeopener. Qua verloning kampt de architectuursector met ernstige issues.”

Een conclusie die bevestigd werd door een poll bij de architecten die aanwezig waren op het Architectencongres: 60 % gaf aan dat de verloning niet in verhouding staat tot de verantwoordelijkheden en 34 % liet optekenen niet tevreden te zijn met zijn of haar loon, terwijl slechts 6 % zich ‘volledig tevreden’ noemde. Het zijn cijfers die boekdelen spreken en die getuigen van een problematiek die intussen al een tijdje op de plank ligt. Architecten zijn het inmiddels gewoon om te baden in financiële onzekerheid, maar geven aan dat dit verregaande implicaties kan hebben op hun privébestaan en hun professioneel leven. Een wettelijk vastgelegd minimumloon lijkt dan ook een absolute vereiste om deze geteisterde beroepsgroep te kunnen laten overleven. Want dat ze broodnodig zijn om de kwaliteit van bouwprojecten te garanderen, dat staat buiten kijf …

Veel leesplezier

Tim Janssens

Ik wil graag een proefexemplaar of abonnement.

Ik wil graag een: