Magazines / Nr 05 2019

Nr 05 2019

Het woonbonuseffect

Het was voor veel mensen een donderslag bij heldere hemel. Op maandag 30 september 2019 lichtte minister-president Jan Jambon enkele voorstellen uit het nieuwe Vlaamse regeerakkoord toe. Een van de meest gecontesteerde maatregelen om extra geld in het laatje te brengen – zeg niet ‘besparingen’, maar ‘minder meer’ – was zonder twijfel de (omstreden) afschaffing van de beruchte ‘woonbonus’. Deze werd in 2005 ingevoerd door de regering-Verhofstadt om mensen een fiscaal duwtje in de rug te geven bij de aankoop van een eerste eigen woning. Vijftien jaar na datum wordt het populaire belastingvoordeel dat samenhangt met het afsluiten van een hypothecair krediet – goed voor circa 600 euro per jaar – definitief afgeschaft. Vanaf 1 januari 2020 zijn nieuwbakken kopers onderhevig aan een ander woonbeleid. En dat terwijl de afschaffing van de woonbonus nergens te bespeuren was in de programma’s van regeringspartijen N-VA, CD&V en Open VLD …

De kranten en andere media drukten iedereen meteen met de neus op de feiten: zonder woonbonus zullen alleenstaanden gemiddeld 17.000 euro extra moeten betalen en een koppel gemiddeld 37.000 euro extra – meer bepaald in de vorm van hogere belastingen. Wie op die 30ste september 2019 al een woonst afbetaalde, mocht zich gelukkig prijzen. Eigenaars kunnen blijven profiteren van het aantrekkelijke belastingvoordeel, tenzij ze na 1 januari 2020 alsnog van huis, bank en lening wisselen. Wie op de dag des oordeels nog geen eigen plek onder de zon bezat, had pech en dreigde op lange termijn heel wat geld te verliezen. De ‘tegenmaatregel’ die Jambon en co. introduceerden – de verlaging van de registratierechten van 7 naar 6 procent – is in financieel opzicht slechts een doekje voor het bloeden, tenzij het om exclusieve eigendommen van 2 miljoen euro en meer gaat. Daar kan ook de sloganeske boodschap van de nieuwbakken minister-president – ‘het verwerven van een woning wordt goedkoper dan het hebben van een woning’ – niets aan veranderen.

Wat volgde, waren chaos, onduidelijkheid en een ongeziene stormloop op vastgoed. Vlamingen die op zoek waren naar een eigen stek schoten massaal wakker. Het leidde in veel gevallen tot paniekvoetbal, zeker omdat bankenfederatie Febelfin liet weten dat personen die in extremis een huis kochten allicht niet meer op de woonbonus hoefden te rekenen gezien de gemiddelde administratieve doorlooptijd van drie maanden. Desondanks hadden er anderhalve week na de aankondiging van Jambon al 40,5 procent meer vastgoedtransacties plaatsgevonden in vergelijking met dezelfde periode in 2018. Verkopers profiteerden van hun uitstekende onderhandelingspositie en stuwden hun vraagprijs de hoogte in. En ook de banken ontsnapten niet aan het ‘woonbonuseffect’, want in oktober steeg het aantal hypothecaire kredieten met 80 procent!

Het hoeft dan ook niet te verbazen dat de gecontesteerde beslissing van de prille Vlaamse regering bij veel mensen in het verkeerde keelgat geschoten is. Heel wat N-VA, CD&V- en Open VLD-kiezers voelen zich bedrogen en op snelheid gepakt. Nochtans was al veel langer bekend dat de woonbonus een inefficiënte, asociale en onbetaalbare maatregel was die de woningprijzen fors deed stijgen, waardoor het beoogde effect in bepaalde gevallen zelfs volledig tenietgedaan werd. De winnaars van het lot waren niet de jonge gezinnen met een bescheiden budget, maar vermogende eigenaars, vastgoedmakelaars en banken. De afschaffing van de woonbonus stond met andere woorden in de sterren geschreven.

Maar of het positief is dat het van de ene dag op de andere en dus zonder overgangsperiode gebeurt, is een ander paar mouwen.

Als de woonbonus de woningprijzen deed stijgen, zullen ze dan binnenkort – vanaf 1 januari 2020 – eindelijk weer beginnen dalen? Het is voorlopig koffiedik kijken. Niemand durft zich te wagen aan voorspellingen. Intussen sijpelt her en der wel de nodige bezorgdheid door. Wordt nieuwbouw door de afschaffing van de woonbonus nu nog onbetaalbaarder? En worden ingrijpende totaalrenovaties na de aankoop van een oud pand voortaan nog minder evident? Laat ons hopen van niet. Anders wordt het meer dan onmogelijk om de beoogde klimaatdoelstellingen binnen een redelijke termijn te realiseren.

Veel leesplezier

Tim Janssens

Ik wil graag een proefexemplaar of abonnement.

Ik wil graag een: