Magazines / Nr 06 2016

Nr 06 2016

Betonstopportuniteiten

Zal 1 december 2016 de geschiedenis ingaan als een historische dag? Het kantelmoment waarop onze overheid eindelijk formeel paal en perk stelde aan de ongebreidelde ruimte-inname, de potsierlijke lintbebouwing en de massale verharding in de Vlaamse regio? Het begin van een duurzamere toekomst met een verantwoordere land use en een hogere woondensiteit? De aanloop naar een radicaal andere bandering van onze ruimtelijke ordening?

De kans bestaat. Op donderdagochtend 1 december bereikte de Vlaamse regering immers een akkoord over het langverwachte Beleidsplan Ruimte Vlaanderen – in de volksmond ook wel de ‘betonstop’ genoemd. De details werden later op de dag toegelicht op de Vlaamse Klimaattop in Gent. Concreet komt het erop neer dat er vanaf 2040 – lees: binnen 23 jaar – geen bijkomende open ruimte meer mag worden aangesneden en dat er enkel nog bouwwerken zullen plaatsvinden in zones die in het verleden reeds bebouwd werden. Bovendien wordt de ruimte-inname vanaf 2025 – lees: binnen negen jaar – alvast beperkt tot drie hectare per dag. Momenteel wordt er in Vlaanderen elke dag nog gemiddeld zes hectare open ruimte opgeofferd. Om dit alles mogelijk te maken, schrapt de overheid heel wat woonuitbreidingsgebieden met reservebouwgronden. Daarnaast zal ze mensen aanmoedigen om zich voornamelijk in stads- of dorpskernen te vestigen en compacter te gaan wonen.
Kersvers Vlaams Bouwmeester Leo Van Broeck speelde achter de schermen een prominente rol bij de conceptuele invulling van de ophefmakende ‘betonstop’. Van Broeck pleit al jaren voor een ommekeer op het vlak van ruimtelijke ordening. Voor hem is de betonstop dan ook een cruciaal keerpunt in de geschiedenis van het moderne Vlaanderen: “De verbazende hoeveelheid politiek draagvlak toont aan dat ook onze beleidsmakers de ernst van de situatie inzien. Verkaveld Vlaanderen is een auto-afhankelijke ruimtezuiper met enorme mobiliteitsproblemen. We gebruiken onze ruimte zeer inefficiënt. Als je kijkt naar de totale oppervlakte (inwoners per hectare), lijkt Vlaanderen een hoge bevolkingsdichtheid te hebben. Maar als je de dichtheid in de bebouwde zone overschouwt, dan doen we het veel minder goed. Mocht je het Engels model toepassen op onze bebouwde zone, dan zou er – zonder nog één extra vierkante meter ruimte te gebruiken – plaats zijn voor heel wat extra inwoners. Kortom: in plaats van ons versnipperd ruimtelijk model alsmaar verder uit te bouwen zonder enige vorm van langetermijnvisie, moeten we evolueren naar een verdichte maatschappij waarin dorpen functioneren als ministadjes en de natuur zichzelf eindelijk opnieuw kan ontplooien.”

Het principiële engagement van de Vlaamse regering kan rekenen op heel wat bijval. Enkel de timing staat enigszins ter discussie. De betonstop treedt (pas) in werking vanaf 2040. Een vervroeging met tien jaar ten opzichte van het tijdstip dat initieel was vooropgesteld, maar nog veel te laat voor sommigen. “Voor mijn part zou de betonstop morgen al mogen beginnen”, liet Vlaams Bouwmeester Leo Van Broeck zich al meermaals ontvallen. Ook Groen-voorzitster Meyrem Almaci oppert om de betonstop sneller door te voeren en de reservewoongebieden meteen te schrappen. “Elke dag is er één te veel, want er zal open ruimte blijven verdwijnen”, waarschuwt ze. Volgens minister van Omgeving, Natuur en Landbouw Joke Schauvliege is het echter geen goed idee om de reservegebieden per direct te schrappen: “Soms zijn de reservegebieden beter gelegen dan de bestaande woongebieden. We zullen samen met de lokale besturen bekijken hoe we de verdichting in de praktijk kunnen uitwerken.”

En wat met het bouwwezen? Is de geplande ‘betonstop’ slecht nieuws voor een sector die momenteel al erg onder druk staat? “Zeker niet”, beweert Leo Van Broeck. “Dat er geen extra ruimte meer mag worden bebouwd, wil absoluut niet zeggen dat er niet meer gebouwd zal worden. Integendeel: als bestaande volumes zijn uitgeleefd, is het beter om ze af te breken en te vervangen door nieuwe concepten. De ‘betonstop’ zal dus net nieuwe opportuniteiten bieden!”

Veel leesplezier

Tim Janssens

Ik wil graag een proefexemplaar of abonnement.

Ik wil graag een: