Magazines / Nr 06 2018

Nr 06 2018

Versnippering troef

Wie zich het concept ‘Vlaanderen’ voor de geest haalt, denkt in het beste geval aan het waardevolle historische patrimonium in prachtige steden als Brugge, Gent, Leuven, Antwerpen of Lier – relieken van een roemrijk verleden, waarin onze regio een tijdlang fungeerde als het economische zwaartepunt van Europa. Of aan de Ronde van Vlaanderen, het summum van de zogeheten Vlaamse wielerweek: een periode van sportieve gelukzaligheid op de drempel tussen winter en lente, die idealiter uitmondt in een collectief delirium wanneer een van onze Flandriens zich weet te onderscheiden op de hellingen en kasseien van de Vlaamse Ardennen. Maar het kan natuurlijk ook een stuk minder romantisch. Heel wat mensen zullen het hedendaagse Vlaanderen immers associëren met ongebreidelde bouwwoede en een chaotische ruimtelijke ordening. Een bedenkelijke eigenschap die ons evenzeer ‘uniek’ maakt in vergelijking met onze buurlanden en -regio’s …

Dat er iets loos is met ons ruimtebeslag, is al een tijdje duidelijk. Een halve eeuw geleden noemde architect Renaat Braem België al ‘het lelijkste land ter wereld’. “Een krankzinnig bijeengenaaid lappendeken. God weet van welk afval bijeen geknoeid, en daarop door een woest geworden reus de inhoud van hele bazaars blokkendozen rondgestrooid, met verachting neergesmeten, om ervanaf te zijn. Daartussen een warboel van wegen en straatjes, kriskras in alle richtingen, schijnbaar slechts luisterend naar de wet van de angst voor de leegte”, schreef hij in zijn zelfverklaarde ‘wandelgids voor de Belgische jungle’.

Braems erfgenaam in de strijd tegen de ruimtelijke wanorde heet Leo Van Broeck, die sinds zijn aanstelling als Vlaams Bouwmeester geen gelegenheid onbenut laat om te onderstrepen dat het intussen vijf over twaalf is. Zijn sloganeske stijl wordt niet door iedereen op prijs gesteld, maar zijn boodschap klinkt luid en duidelijk: we moeten dringend ‘verdichten’ om opnieuw ruimte voor natuur en biodiversiteit te creëren. Al beseft Van Broeck meer dan wie ook dat de broodnodige mentaliteitswijziging en het afscheid van de Flemish dream – lees: de vrijstaande villa in het groen – absoluut niet evident zijn: “De lintbebouwing en de verkavelingen zijn sinds Braem het probleem aankaartte alleen maar toegenomen. De ruimtelijke verrommeling van Vlaanderen is erger dan vijftig jaar geleden. Duizenden hectaren natuur zijn sindsdien bebouwd. Braem had het destijds al over een ‘ecocide’. Het is een pijnlijke vaststelling dat zijn woorden nog steeds fris en actueel zijn.”

Hoe versnipperd en verkaveld Vlaanderen precies is, blijkt uit het Ruimterapport 2018 van het Departement Omgeving, dat de toestand van het ruimtelijke weefsel in Vlaanderen analyseert op basis van de meest recente cijfers. Dat we in vergelijking met het Europese gemiddelde over minder bos (slechts 15 % van de open ruimte) en meer verharde grond (14,2 % van de totale oppervlakte) beschikken, mag niet verbazen. Dat de ruim zes miljoen Vlamingen een derde van hun grondgebied gebruiken om te wonen, te werken en te ontspannen evenmin. Maar dat de lintbebouwing in onze regio is opgelopen tot maar liefst 13.000 kilometer – de afstand tussen Brussel en Singapore – is toch wel even slikken.

“We hebben een uitdoofscenario nodig voor die ongebreidelde lintbebouwing, waarbij gronden herbestemd kunnen worden zodra ze vrijkomen”, benadrukt Erik Grietens van de Bond Beter Leefmilieu. “De kost voor mens en maatschappij is simpelweg te hoog. Jaarlijks pendelen we 1.000 kilometer meer dan de gemiddelde Europeaan, en de meerprijs om een woning in lintbebouwing aan te sluiten op het rioleringsnet bedraagt telkens 10.000 euro. We moeten de Vlaming er dan ook van overtuigen dat een huis in een stads- of dorpskern minstens evenveel comfort kan bieden.”

Heeft het Ruimterapport 2018 ook goed nieuws te melden? Jazeker, er staan veel bomen in Vlaanderen. En met 610.000 hectare nemen de weides van de land- en tuinbouwsector ruim de helft van de beschikbare ruimte in. Met dat ‘gebrek aan groen’ valt het dus best mee. Laten we alleszins hopen dat een uitdoofscenario voor lintbebouwing en de befaamde ‘betonstop’ het tij enigszins kunnen keren. Nu 2018 achter ons ligt, zijn we in ieder geval toch alweer een stapje dichter bij het gezegende jaar 2040 …

Veel leesplezier

Noot van de redactie: Louwers Mediagroep presenteert binnenkort Construire la Wallonie in Wallonië.
Geïnteresseerden kunnen zich wenden tot info@louwersmediagroep.be
of uw contactpersoon van het Bouwen aan Vlaanderen-team.

Tim Janssens

Ik wil graag een proefexemplaar of abonnement.

Ik wil graag een: