Tagarchief: AZ Sint-Maarten

“Ook in exploitatie werpt BIM elke dag zijn vruchten af”

AZ-Maarten-8959-0918
Lees het gehele artikel

BIM is intussen goed en wel ingeburgerd in het bouwwezen, maar tien à vijftien jaar geleden was dat nog een verre, irreële droom. Het project dat in België de weg bereidde, is AZ Sint-Maarten in Mechelen, dat op 15 oktober 2018 de deuren opende. Technisch directeur Jan Claesen haalt herinneringen op aan de pioniersjaren en legt ons uit hoe BIM ook bij de exploitatie van het nieuwe ziekenhuis elke dag zijn nut bewijst: “Het is nu al duidelijk dat we het leergeld van weleer ruimschoots zullen terugverdienen.”

Hoe is het idee ontstaan om BIM toe te passen bij het ontwerp, de realisatie en de exploitatie van AZ Sint-Maarten?

Jan Claesen: “AZ Sint-Maarten was een project van 350 miljoen euro. We beseften maar al te goed dat het een enorme uitdaging zou worden om zo’n gigantisch complex binnen de beoogde timing en het vooropgestelde budget te realiseren. Niemand was vertrouwd met het grootschalige karakter van die opdracht, en dus ging ik op zoek naar een projectbeheer en -managementtool die ons kon helpen om het overzicht te bewaren en alles ‘behapbaar’ te houden. Zo hoopten we onaangename verrassingen op het vlak van planning, budgetbeheer, communicatie en coördinatie al in een vroeg stadium te kunnen detecteren en verhelpen – lees: reeds in de voorbereidingsfase, zodat we tijdens de uitvoering alles op een rijtje zouden hebben. Bovendien wilden we ook vermijden dat er ‘en cours de route’ cruciale informatie verloren ging. Na een zoektocht op het internet, een tip van onze softwareleverancier Autodesk en een rondvraag in academische en architecturale kringen kwam BIM naar voren als ‘deux ex machina’, die in Nederland en Frankrijk al veelbelovende resultaten had opgeleverd. Zo is de bal dus aan het rollen gegaan.” 

BIM was op dat moment nog toekomstmuziek in België. Moesten jullie afrekenen met zogeheten ‘kinderziektes’?

“Uiteraard, dat was onvermijdelijk. Precedenten waren er vijftien jaar geleden niet in ons land, dus zowel wij als de architect en de betrokken studiebureaus beseften aanvankelijk nog niet ten volle wat het allemaal zou inhouden. Enerzijds botsten we op technologische beperkingen zoals onaangepaste software en een te beperkte capaciteit en rekensnelheid van computers,
anderzijds vertrokken we qua structuur en werkwijze van een wit blad. Desondanks besloten we de BIM-methodiek vanaf de ontwerpfase te implementeren in ons project, gekoppeld aan de BouwData-werkmethodiek van Peggy Bovens (PB calc & consult) om het budget onder controle te houden.”

“Qua doorlooptijd, efficiëntie en faalkost- en afvalreductie heeft BIM een gigantisch verschil gemaakt”, benadrukt Jan Claesen.

Wat is in jullie ogen de belangrijkste meerwaarde van BIM geweest bij de realisatie van het nieuwe ziekenhuis?

“Niet alleen de gebruikelijke clashcontrole en de bijbehorende praktische en financiële voordelen, maar zeker ook de openheid en transparantie die we via het gezamenlijke BIM-model konden garanderen. Voor de aannemers ging dat onvermijdelijk gepaard met een intensief leertraject, maar eens dat achter de rug was, heeft de BIM-methodiek echt wel haar vruchten afgeworpen (planning opmaken, hoeveelheden deduceren, clashes met technieken oplossen …). Alle belangrijke knopen werden in de voorbereidingsfase doorgehakt, zodat we ons tijdens de uitvoering niet meer door dagelijkse discussies en overlegmomenten moesten worstelen. Qua doorlooptijd, efficiëntie en faalkost- en afvalreductie (makkelijk 10 à 15%) heeft dat een gigantisch verschil gemaakt. Hoe moeilijk het soms ook was: er hing altijd een positieve dynamiek rond het project. Als je weet hoe complex en vooruitstrevend de realisatie van AZ Sint-Maarten was, mag dat gerust een huzarenstuk genoemd worden.”

Zijn er zaken die jullie achteraf bekeken anders zouden aanpakken? Hebben jullie bepaalde lessen getrokken?

“Jazeker, met de huidige kennis van zaken zouden ons veel meer focussen op de vijftigjarige exploitatie en zouden we de informatie in het BIM-model nog efficiënter proberen te gebruiken. Gezien ons toenmalige gebrek aan ervaring hebben we de architect en studiebureaus destijds geen vaste structuur opgelegd, waardoor iedereen naar best vermogen gegevens heeft geïnjecteerd in het model. Maar wat op dat moment voor bepaalde bouwpartners opportuun was, is niet altijd wat we nu in exploitatie nodig hebben. Als bouwheer zouden we dus duidelijkere ‘spelregels’ uitwerken en zeer concrete minimumeisen opleggen: hoe worden schilderwerken aangegeven in het model, wordt er onderscheid gemaakt tussen verschillende soorten deuren, kunnen we kranen en ‘afsluiters’ makkelijk oplijsten in hoeveelheden …? Dit alles om het latere onderhoud en technische interventies aanzienlijk te vergemakkelijken.”

Jullie hebben intussen twee jaar exploitatie achter de rug. Hoe nuttig is BIM voor de dagelijkse werking van het nieuwe ziekenhuis?

“Zeer nuttig! Minder dan een jaar na opening beschikten we over een operationele, up-to-date planning voor facilitair en technisch onderhoud en een financiële meerjarenplanning, gebaseerd op het BIM-model, waar we sindsdien elke dag mee werken. In plaats van allerlei gegevens te moeten verzamelen in functie van onderhoud, documentatie enzovoort, deduceren we alles via enkele muisklikken uit het BIM-model. En als er technische of structurele aanpassingen of verbouwingen nodig zijn, kunnen we terug-vallen en voortbouwen op handige as-builtmodellen. Qua tijdswinst en efficiëntie is dat een wereld van verschil. Het is nu al duidelijk dat we het leergeld van weleer ruimschoots zullen terugverdienen, onder meer omdat het ziekenhuis veel beter te ‘managen’ is. Dankzij BIM kunnen we alles in goede banen leiden met een beperkte technische equipe, terwijl ik anders minstens twee extra werknemers nodig zou hebben voor de projectwerking.”

De realisatie van AZ Sint-Maarten was een klinkend succes. Heb je het gevoel dat het als een voorbeeld-project op het vlak van BIM beschouwd wordt?

“Jazeker, onder meer omdat we het meteen op alle disciplines hebben toegepast (architectuur, technieken, voltooiing …). We worden regelmatig geconsulteerd door binnen- én buitenlandse personen en partijen die zich afvragen hoe we het precies hebben aangepakt, wat de pro’s en contra’s zijn, welke zaken ze zeker in rekening zouden moeten brengen …  Ik ben ervan overtuigd dat ons project er mee voor heeft gezorgd dat BIM intussen gemeengoed is en zelfs bijna als een standaard beschouwd wordt. Een vaststelling waar ik zeer blij mee ben, want ik vond het ook wel onze taak om iets ‘terug te geven’ aan de maatschappij in ruil voor de steun die we van de overheid gekregen hebben om ons project te kunnen realiseren. Ik denk dat we daar zeker in geslaagd zijn!”    

Vernuftige communicatie- en comforttechnologie in vooruitstrevende zorgomgeving

televic-health_az-sint-maarten_20180802_081-kopiëren
Lees het gehele artikel

In een healing environment moet alles kloppen, en dus liet AZ Sint-Maarten niets aan het toeval over. Om het comfort van de patiënten en de werking van het zorgpersoneel te bevorderen, investeerde het ziekenhuis in gesofisticeerde communicatie- en comforttechnologie, die gecentraliseerd is op een veelzijdig IP-platform. Alle vereiste functionaliteiten zijn verenigd in een zorgmodule achter het bed en een gebruiksvriendelijke handterminal. Bovendien zijn eventuele wijzigingen of uitbreidingen eenvoudig te configureren via de achterliggende software.

BAZ

Performante communicatievoorzieningen zijn niet meer weg te denken uit een hedendaags ziekenhuis. In zijn zoektocht naar een geschikt concept kwam AZ Sint-Maarten al snel uit bij Televic Healthcare, dat met zijn verpleegoproepsystemen kind aan huis is in bijna 90 procent van de Vlaamse ziekenhuizen. “Het gaat om veel meer dan alleen ‘de rode alarmknop’”, benadrukt sales & marketing manager Tom Van Acker. “We ontwikkelen uitgebreide communicatieplatformen met tal van geïntegreerde zorgcommunicatie- en comforttechnologieën. AZ Sint-Maarten opteerde voor ons Interaxio-platform, een full IP-systeem dat zeer populair is in het zorgwezen. We hebben intussen al iets meer dan 25.000 Interaxio-schermen geplaatst in België, dus we waren zeker niet aan ons proefstuk toe.”

Twee devices
Het Interaxio-platform is in alle patiëntenkamers van AZ Sint-Maarten geïntegreerd en manifesteert zich – los van de complexe achterliggende sturingen en IT-gerelateerde maatregelen – via twee handige devices: enerzijds een touch­screen achter het bed voor het zorgpersoneel en anderzijds een handterminal voor patiënten (met zowel knoppen als touchscreen). “Wanneer verzorgers of verplegers een kamer betreden, melden ze zich eerst aan door hun Mifare-badge tegen de zorgmodule achter het bed te houden”, vertelt projectleider Killian Slabbinck. “Vervolgens kunnen ze – op basis van hun identificatie – verschillende zorggerelateerde functionaliteiten selecteren. AZ Sint-Maarten bepaalt bij het aanmaken van de verschillende badges zelf wie toegang heeft tot welke ruimtes en functionaliteiten, waarna die informatie in real time gekoppeld wordt aan het Televic-systeem. Iedereen die over een gevalideerde badge beschikt, kan dus meteen aan de slag met het Interaxio-platform.”

Zorgmodule
Eens ze aangemeld zijn op de zorgmodules, krijgen verzorgers en verplegers onder meer een overzicht van de patiëntenoproepen in de zone die hen is toegewezen. “Bovendien kunnen ze indien gewenst een spraakverbinding met patiënten in andere kamers tot stand brengen, zodat ze vanop afstand kunnen inschatten wat het eventuele probleem is en hoe urgent de oproep is. Die intercomfunctie is eveneens belangrijk om patiënten gerust te stellen en te laten weten dat hun oproep wel degelijk goed ontvangen is”, legt Tom Van Acker uit. “Het Interaxio-systeem is gekoppeld aan verschillende andere technologieën (zoals het wifinetwerk), maar is wel ontwikkeld om ‘zelfbedruipend’ te functioneren. Alle oproepen worden steeds gemeld op onze schermen, ook als die andere technologieën het laten afweten. Een cruciale garantie!”

televic-health_az-sint-maarten_20180802_057 kopiërenEens ze aangemeld zijn op de zorgmodules, krijgen verzorgers en verplegers onder meer een overzicht van de patiëntenoproepen in de zone die hen is toegewezen.

Handterminal
Patiënten beschikken in AZ Sint-Maarten over een zogeheten ‘handterminal’, een gebruiksvriendelijk IP-device met touchscreen. “Uiteraard bevat het toestel een alarmknop met geruststellingslicht, maar voorts kunnen ze er ook de verlichting mee aan- en uit te schakelen / bijregelen (zowel bedbalk- als algemene kamerverlichting) en de zonwering mee aansturen. Daarnaast fungeert de handterminal ook als afstandsbediening van de televisie en hebben we er zelfs een radiostreamingapplicatie in geïntegreerd. Patiënten kunnen kiezen of ze het geluid van radio en televisie uit hun handterminal of uit de luidspreker in de bedbalk willen laten komen.  

Bovendien biedt AZ Sint-Maarten ook een tv on demand-functie aan, die eveneens geïntegreerd is in ons IP-systeem. Tot slot is er in bepaalde kamers ook sprake van akoestische bewaking. Dit impliceert dat er een alarmsignaal verstuurd wordt als er gedurende een bepaalde tijd een bepaalde geluidswaarde wordt overschreden (een baby die huilt, een patiënt die roept, enzovoort)”, legt Killian Slabbinck uit.

Flexibiliteit
Een van de grote voordelen van het Interaxio-platform is dat het op maat te configureren is. Aangezien het een softwaregedreven systeem is dat via touchscreens bediend wordt, kunnen zorginstellingen bepaalde accenten leggen op basis van hun specifieke wensen en behoeften. “In AZ Sint-Maarten wordt sterk ingezet op spraaktechnologie, terwijl andere zorginstellingen er bijvoorbeeld heel wat domoticasturingen of administratieve functionaliteiten insteken”, aldus Slabbinck. “Het systeem kan ook mee-evolueren met eventuele nieuwigheden. Als er op termijn nieuwe functionaliteiten of bepaalde wijzigingen nodig zijn, kunnen we dat softwarematig configureren en hoeven er dus geen infrastructurele aanpassingswerken te gebeuren. Die flexibiliteit is een enorme troef, zeker voor AZ Sint-Maarten, dat het idee van afdelingen met een vast aantal kamers heeft laten varen omdat het op een zeer soepele wijze wil kunnen omgaan met zijn infrastructuur.”

Puntjes op de i
Televic Healthcare stond niet alleen in voor de communicatie- en comfortvoorzieningen in de patiëntenkamers, maar ook voor het intercomsysteem in de operatiezalen – aangepast op basis van de specifieke hygiënische eisen en inclusief verschillende soorten oproepen (anesthesist, kuisploeg …). “Dit vereist specifieke communicatieflows, zodat de oproepen meteen bij de juiste mensen terechtkomen”, weet Slabbinck. “Wat AZ Sint-Maarten zo’n aangenaam project maakte, was de drang van de bouwheer om de puntjes meteen op de i te zetten. Technisch directeur Jan Claesen en zijn team hadden van meet af aan een welomlijnde visie. Dit heeft ertoe geleid dat we drie maanden voor de opening van het ziekenhuis klaar waren en dat er een uitgebreide testfase kon plaatsvinden, waarbij we de laatste details in alle rust konden finetunen. Een verademing in vergelijking met sommige andere projecten, waarbij het soms een race tegen de tijd is om alles aan de praat te krijgen voor de eerste patiënt binnenkomt. AZ Sint-Maarten is wat ons betreft dan ook een voorbeeldproject waar we bijzonder trots op zijn.”   

Tekst Tim Janssens     |    Beeld Televic Healthcare
Uitgelichte afbeelding: 
Verzorgers en verplegers kunnen indien gewenst een spraakverbinding met patiënten in andere kamers tot stand brengen, zodat ze vanop afstand kunnen inschatten wat het eventuele probleem is en hoe urgent de oproep is.