Tagarchief: Groendaken

Dak en gevel als esthetische en ecologische groenbeleving

Olmo-Peeters—ECOWORKS-7—HR-16
Lees het gehele artikel

Ontwaak met uitzicht over geurende bloemen op uw persoonlijk groendak, lunch met collega’s op de kantoordaktuin, oogst groenten en kruiden op uw eigen groentedak, wandel ’s avonds over het parkdak van een verkeerstunnel naar een gezellig terrasje … Dankzij de vooruitstrevende realisaties van Ecoworks vind je groen op de meest onverwachte plekken.

“Als ecologisch alternatief voor het toenemende aantal airco’s willen we waterverdamping en verkoeling creëren via groendaken en -muren”, zegt John Kinnen.

Sinds 2006 is de corebusiness van Ecoworks het ontwerp, de realisatie en het onderhoud van groendaken, groengevels en zwemvijvers. De veertig medewerkers van deze kmo met familiale waarden werken aan de stad van de toekomst door de natuur beter in onze verstedelijkte leefwereld te integreren met behulp van groene producten. Bij voorkeur op plekken waar dit niet meteen kan of zelfs onmogelijk lijkt. 

Net als een gewone tuin moet ook een groendak of -gevel ‘leven’ om echt te schitteren, waardoor opvolging en controle belangrijk zijn.

Grenzen verleggen

Als Belgische pionier is Ecoworks dé referentie voor hedendaagse, kwalitatieve en ecologische groenvoorziening. “We realiseren met ons eigen team dagelijks groenvoorzieningen op daken en tegen gevels van de meest diverse gebouwen”, verduidelijkt zaakvoerder John Kinnen. “We kijken, sturen bij en leren van elk nieuw project, zodat we telkens onze grenzen verleggen. We zetten daarbij steeds meer in op een doorgedreven samenwerking met onze opdrachtgevers. We beschouwen onszelf meer als partner dan als leverancier.”

Net als een gewone tuin moet ook een groendak of -gevel ‘leven’ om echt te schitteren, waardoor opvolging en controle belangrijk zijn. Daarvoor creëerde Ecoworks een speciale oplossing, waarbij het dynamische bedrijf zijn realisaties vanop afstand kan monitoren op basis van verschillende parameters. “Zo kunnen wij onze klanten een mooie groenrealisatie garanderen, en dat in de brede zin van het woord,” zegt John Kinnen. 

Ecoworks werkt bij voorkeur steeds met een door regenwater gevoed circuit.

Komaf maken met misvattingen

Genieten en ontzorgd zijn de juiste begrippen, maar soms houdt de markt er nog een afwachtende houding op na ten aanzien van groengevels en -daken. John Kinnen: “Na meer dan vijftien jaar expertise en duizenden gerealiseerde vierkante meters gelooft Ecoworks steeds meer dat een groene stad een duurzame en noodzakelijke weg vooruit is voor de stad van morgen.” 

Ook goed om weten, is dat het een misvatting is dat groengevels en -daken alleen maar water verbruiken. John Kinnen: “De dagelijkse behoefte bedraagt circa 3 tot 6 liter per m², wat in vergelijking met de hoeveelheid CO2 die opgenomen wordt of het gemiddeld waterverbruik voor huishoudens, kleding of voedsel heel relatief is. Daarnaast werkt Ecoworks bij voorkeur steeds met een door regenwater gevoed circuit.”

“We beschouwen onszelf meer als partner dan als leverancier”, benadrukt John Kinnen. (Beeld: Yannick Milpas)

Steden opnieuw laten zweten

Als ecologisch alternatief voor het toenemende aantal airco’s (die de buitentemperatuur verder verhogen) wil Ecoworks steden opnieuw laten zweten. Waterverdamping betekent immers verkoeling, en daar zorgt een groendak of -muur voor. “We willen die groenere stad realiseren via onze expertise”, besluit John Kinnen. “Ons vak is een specifiek metier. Als pionier in België heeft Ecoworks ervaring in de meest diverse groenprojecten. We beschikken over een gedreven team met verschillende kwaliteiten, waardoor we een project tot in de kleinste details kunnen uitwerken: van draagkracht over irrigatie tot windbelasting. Bovendien is Ecoworks voorloper van het ‘internet of things’, zodat we onze projecten vanop afstand kunnen beheren.”  

Om zijn team verder te versterken, is Ecoworks op zoek naar slimme, gedreven, ambitieuze en dynamische (vak)mannen/vrouwen. Talent dat gemotiveerd wil meebouwen aan de groenere leefwereld van morgen is er dus meer dan welkom.    

 

Van pionier tot wereldleider

Naamloos-1 kopiëren
Lees het gehele artikel

De onderneming is dan ook op alle continenten en in meer dan veertig landen terug te vinden. Jaarlijks worden maar liefst 1.500.000 m² ZinCo-realisaties geplaatst.

Vlaanderen is qua architectuur tamelijk conservatief en traditioneel, maar de toekomst in de steden is groen. Tijd dus om gebouwen niet langer uitsluitend te beschouwen als kantoren of woongelegenheden, maar als multifunctionele aanwinsten in een groene stad. Biodiversiteit, afkoeling, waterrententie, fijnstofbinding, actief gebruik van daken … én creatieve architecturale hoogstandjes kunnen perfect in één enkel concept gegoten worden. 

Durf te vragen

Architecten, openbare diensten en steden, tuinbedrijven, landschapsarchitecten, aannemers … Kortom: iederen die met bouwprojecten bezig is, kan een beroep doen op de gratis service van ZinCo. “Samen met onze ingenieurs en de gerenommeerde dakplantenexperte Annemieke Langendoen worden projecten vanaf het prille begin uitgewerkt en van a tot z begeleid om tot het gewenste en gedroomde resultaat te komen. Spijtig genoeg worden we vaak te laat geconsulteerd en laten de bouwkundige beperkingen van een project in uitvoering nog maar weinig ruimte over voor de groene ideeën die aanvankelijk geopperd werden. We stellen ook vast dat er in sommige projecten van meet af aan geen rekening wordt gehouden met een aantal belangrijke regels: de helling van het dak, de maximale meerbelasting, de nodige hoogte van de opkanten (belangrijk voor rijverhardingen in combinatie met groendaken), de mogelijke beplantingen en de aangepaste onderliggende systemen met bescherming, drainage, waterretentie, type en hoogte substraten …”, klinkt het bij ZinCo, dat maar liefst zestien verschillende projectspecifieke systeem-opbouwen kan aanbieden, inclusief verschillende soorten substraten. 

Depot Boijmans Van Beuningen, Rotterdam – Berkenbos met restaurant. (Beeld: Norbert Waalboer Fotografie)

Recyclage

Wie groen denkt, recycleert voor een beter milieu. Bijna alle ZinCo-producten bestaan dan ook uit gerecycleerde materialen. “Zo besteden we speciale aandacht aan onze substraten, die vervaardigd worden op basis van keramische materialen zoals gebruikte bakstenen of dakpannen. De natuurlijke rijkdommen worden dus gespaard en wingebieden beschermd (geen afgravingen of open mijnbouw). Op die manier vermijden we dure en belastende transporten per vrachtwagen of per schip!”    

Het dak als geheim wapen tegen wateroverlast

created by dji camera
Lees het gehele artikel

Met de systemen van Optigrün realiseert het West-Vlaamse bedrijf met depot in Oost-Vlaanderen retentiedaken, die het regenwater bufferen en gradueel lozen wanneer de rioleringen niet onder druk staan. Natuurlijk blijft NATUROOF ook het aanspreekpunt voor andere types groendaken.

Een dak biedt heel wat mogelijkheden. Uiteraard maakt het een gebouw in de eerste plaats wind- en waterdicht. Het daarbij houden, zou echter ‘waste of space’ zijn. Een goed ontworpen en vakkundig uitgevoerd groendak is een ont-moetingsplek, een oase van rust, een streepje groen, al dan niet in de drukke stad. NATUROOF geeft deze functionele buitenruimte vorm. Met de Duitse kwaliteit van Optigrün en eigen creativiteit en expertise. 

Voor platte en hellende daken

Het scala van groendaken is breed. Naast een sedum- of natuurdak zijn er varianten zoals het solargroendak. De uitgekiende vegetatie van dat type groendak remt de temperatuurstijging in de zomer af doordat de beplanting water verdampt. Hoge temperaturen leiden – ironisch genoeg – tot een rendementsverlies van zonnepanelen. Solargroendaken garanderen dus een hogere energieproductie en een mooier uitzicht. “Ook op hellende daken is een groendak trouwens mogelijk. We passen de invulling dan uiteraard aan, voor daken die onder hellingen van 5 tot 45 graden geïnstalleerd zijn. Ook echte daktuinen behoren tot de mogelijkheden.”

Al zijn er natuurlijk een aantal voorwaarden voor de realisatie van een extensief groendak. Zo moet de dakstructuur 100 kilogram gewicht per vierkante meter aankunnen. Er moet sprake zijn van een wortelwerende dakdichting. Bovendien is het water van een groendak moeilijker te recupereren, dus ook daar moet je rekening mee houden. 

Dak als waterbuffer

Regenwater opvangen voor gebruik binnenshuis is dus niet evident met een groendak. Het dak wordt wel steeds vaker gebruikt voor zijn buffer-capaciteit. De zogenaamde retentiedaken zijn volgens Simon Casier van NATUROOF de toekomst. “Tijdens periodes van hevige regenval zijn de rioleringen steeds vaker verzadigd. Buffervaten en -bekkens slaan het water tijdelijk op, maar het is niet in elk project mogelijk om dit soort systemen te implementeren, bijvoorbeeld door ruimtegebrek. Dan installeren wij systemen op het dak die instaan voor de noodzakelijke buffering.”

Een retentiedak van NATUROOF werkt met een stuurbaar controlepunt. Het dak houdt het water
dus vast tot de eigenaar of gebruiker van het gebouw aangeeft dat er geloosd mag worden. Het toont hoe NATUROOF meegroeit met de hedendaagse trends en mogelijkheden. Die groei weerspiegelt zich ook in het bedrijfsgebouw, met de uitgebreide kantoren en de nieuwe groengevel tegen het opslaggebouw, makkelijk vindbaar door de lichtreclame ter hoogte van afrit 6 van de E403 in Roeselare. Een illustratieve case en tegelijk een aangename werkomgeving voor het team.    

Kwalitatieve groendaken met geblazen substraat

Groendak 2 – aangepast kopiëren
Lees het gehele artikel

Dat ze dit doen met behulp van een specifieke blaastechniek, is een belangrijke troef. “Zo hoeven we niet met big bags te sleuren en kunnen we ook op moeilijk bereikbare plaatsen een mooie laag substraat aanbrengen”, legt BU Manager Michaël Hoppenbrouwers uit. 

Met bijna vijftien jaar ervaring op de teller heeft Fihuma zijn strepen al ruimschoots verdiend in de groendaksector. Het bedrijf uit Wijnegem, dat ook bedreven is in het blazen van dakgrind, stelt zich flexibel op en kan een tweeledige rol vervullen. “Enerzijds blazen we substraat in opdracht van andere aannemers, anderzijds voeren we ook regelmatig totaalprojecten uit, waarbij we het volledige groendaksysteem voor onze rekening nemen.”

Snelle service, optimaal resultaat

Als Fihuma zelf het volledige groendak mag realiseren, plaatst het – afhankelijk van de gewenste opbouw – de drainagematten (inclusief scheidingsweefsel), blaast het extensief of intensief lavasubstraat en zaait het de vegetatie manueel in (sedum- of grasmatten, siergrassen, kruiden …). Ook wandel- en grindstroken, die soms nodig zijn voor de brandveiligheid of de algemene functionaliteit en esthetiek, kan Fihuma naadloos in de groendakopbouw integreren. “Een van onze sterktes, naast onze jarenlange ervaring en flexibele werkwijze, is dat we gebruikmaken van een specifieke blaastechniek”, benadrukt Michaël Hoppenbrouwers. “Zo kunnen we zelfs op moeilijk bereikbare plekken een mooie daktuin aanleggen, zoals op hoge gebouwen. Een enorm voordeel ten opzichte van transport via klassieke bulkgoederen of big bags, waarbij je het substraat nadien ook nog eens moet egaliseren. Zo winnen we tijd en kunnen we steevast een snelle service garanderen. Nadat we een groendak hebben aangelegd, komen we bovendien nog een keer ter plaatse om eventueel extra te bemesten en bij te zaaien. Zo slagen we erin om telkens een optimaal resultaat te garanderen en dragen we ons steentje bij aan duurzame bouwprojecten!”    

Groendaken als creatieve kers op de taart

tanian2-kopieren
Lees het gehele artikel

Anno 2020 is een dak niet langer een structuur die enkel en alleen voor beschutting zorgt, maar een volwaardige ruimte die integraal deel uitmaakt van het (onderliggende) gebouw. Een architectenbureau dat volledig doordrongen is van deze filosofie, is het Nederlandse MVRDV. Onder het motto ‘innovative, social, green, realistic and remarkable architecture for a changing world’ verwerkt dit vooruitstrevende ontwerpcollectief geregeld groendaken in zijn gedurfde ontwerpen. Wij zetten in dit artikel vier unieke pareltjes in de spotlights. Kijk en bewonder!

GREEN VILLA, SINT-MICHIELSGESTEL

green-villa-kopieren

Samen met Van Boven Architecten ontwierp MVRDV een hoekgebouw met gelijkvloerse kantoorruimtes en vijf appartementen op de drie bovenverdiepingen. Op zich niets bijzonders, ware het niet dat de gevel en het dak van het complex volledig bedekt zijn met potplanten, struiken en bomen, die op een ingenieus rekkensysteem geplaatst zijn. ‘Green Villa’ doet zijn naam dus alle eer aan en profileert zich als een driedimensionaal arboretum met een unieke planten- en bomenbibliotheek. De vegetatie is geselecteerd met het oog op de oriëntatie en de achterliggende functies, zodat ze waar nodig privacy, schaduw of zichtlijnen biedt. Een irrigatiesysteem op basis van regenwater, gemonitord door sensoren, zorgt ervoor dat het markante volume heel het jaar door zijn natuurlijke karakter behoudt. “Dit project is een verlengstuk van ons onderzoek naar ‘gevelloze’ gebouwen en radicale stedelijke vergroening”, stelt Winy Maas, medeoprichter van MVRDV.

DEPOT BOIJMANS VAN BEUNINGEN, ROTTERDAM

kunstdepot-kopieren

In de loop van 2021 verwelkomt het Rotterdamse Museumpark een nieuw kunstdepot. Op een vloeroppervlakte van 14.000 m², verdeeld over zes verdiepingen, zullen geïnteresseerde bezoekers er een beeld krijgen van de manier waarop musea hun artistieke collecties beheren en onderhouden. Een mondiale primeur, want het is het eerste museale kunstdepot dat volledig toegankelijk zal zijn voor het publiek. Bovendien is het cirkelvormige gebouw een uniek architecturaal pronkstuk. De gevel wordt afgewerkt met spiegelend glas, waardoor het 40 meter hoge volume volledig zal versmelten met zijn omgeving. Op het dak wordt een paviljoen met een expositieruimte en een restaurant ingericht, omringd door een groen park met 75 berkenbomen. Dit prachtige ‘dakpark’ is meer dan de spreekwoordelijke kers op de taart.

NIEUW BERGEN, EINDHOVEN

nieuw-bergen-kopieren

In Eindhoven wordt een zone in het stadscentrum herontwikkeld op basis van een vooruitstrevend masterplan. Enkele gemeentelijke panden zullen plaats-maken voor een imposant nieuwbouwgeheel, dat sterk zal opvallen door zijn ‘hoekige’ volumes. Zowel de breed uitwaaierende laagbouw als de losstaande toren bevatten scherpe, sterk geïnclineerde dakvlakken, die bovendien ook nog eens rijkelijk beplant zijn. In combinatie met transparant opgevatte, neutraal ogende gevels – bestaande uit witgrijze keramische materialen, natuursteen, hout en architectonisch beton – zorgt dit ervoor dat de groendaken alle aandacht naar zich toezuigen en dat de 29.000 m² grote woon-, werk- en winkelsite letterlijk en figuurlijk uit de band springt.

TAINAN XINHUA FRUIT AND VEGETABLE MARKET, TAIWAN

tanian-market-kopieren

Als klap op de vuurpijl zoomen we ook nog even in op een spectaculair buitenlands project. In Taiwan wordt deze dagen volop gebouwd aan de Tainan Xinhua Fruit and Vegetable Market, een nieuwe groothandelsmarkt van 80.000 m² die als een belangrijke aanvoerhaven voor verse groenten en fruit zal fungeren en die eveneens plaats zal bieden aan een restaurant en een tentoonstellingscentrum. Wat dit open gebouw werkelijk uniek maakt, is dat het wordt uitgerust met een golvend ‘boerderijdak’, dat toegankelijk is voor bezoekers en dat een fantastisch uitzicht op het omringende berglandschap biedt. Dit revolutionaire groendak – een visuele echo van het omringende landschap – zal uit verschillende getrapte terrassen bestaan, die voorbehouden zijn voor specifieke gewassen en die met elkaar verbonden worden via een netwerk van wandelpaden met zitbankjes en picknicktafels. “In plaats van de natuurpracht in Tainan te doorbreken, vullen we ze aan met een groene oase die de schoonheid van de omgeving symboliseert en die bezoekers de kans geeft om te ontsnappen aan de bedrijvigheid op de begane grond”, legt Winy Maas uit.    

De revival van groen in een drukke stad

img_2624-kopieren
Lees het gehele artikel

Duurzame groendaken met drielaagse opbouw

In tijden van luchtvervuiling en een nakende betonstop ziet iedereen graag groen opduiken in zijn omgeving. De vrije ruimte voor een park- of tuingevoel wordt helaas schaars. Met duurzame groendaken in alle maten en vormen biedt NATUROOF een praktisch alternatief.

Simon Casier en Matthias Leperre zorgen met hun bedrijf NATUROOF voor hoogwaardige groendaken en daktuinen in het straatbeeld. Met een achtergrond als industrieel ingenieur – de ene in de bouw, de andere milieukundig – beschikken ze over heel wat technische knowhow. Bovendien hebben ze een sterke visie op de manier waarop groen (opnieuw) zijn plaats kan opeisen in onze steeds verdichtere steden.

img_3686-kopieren

Als het regent, fungeren groendaken en daktuinen als een natuurlijke buffer.

 

Drielaagse opbouw

“Elk project is anders. We zoeken dus samen met de klant naar de geschikte invulling voor zijn of haar dak”, zegt Simon Casier. Als verdeler van Optigrün, Duits specialist in groendaken, draagt NATUROOF kwaliteit hoog in het vaandel. Dat blijkt onder meer uit de keuze voor een drielaagse opbouw. Ieder groendak moet voor NATUROOF minstens 35 liter water per vierkante meter kunnen bufferen.

Aan de basis – net boven de dakstructuur – wordt een beschermende en vochthoudende laag voorzien. Dit beschermdoek zorgt voor een mechanische bescherming van de dakdichting. Hierop wordt een drainage- en bufferlaag geplaatst. Deze laag voorziet de planten van een reserve in drogere tijden en zorgt voor een goede drainage van het water naar de afvoer. Hierop komt de substraatlaag, met een in Duitsland gemengd substraat, volgens alle geldende normen. Bovenaan wordt tot slot de vegetatielaag aangeplant – meestal
een mix van sedum, grassen en andere beplanting, maar ook uitgebreidere beplanting is mogelijk.

“Die combinatie van drie lagen zorgt voor een betere plantengroei”, legt Simon Casier uit. “Bij de keuze voor een groendaksysteem was een sterk resultaat met een lange levensduur prioriteit nummer één. Een groendak zonder buffer-laag wordt door Optigrün nooit aangeraden. Drainage zonder buffer is enkel
geschikt voor onder niet-beplante zones, zoals verharding. Dat is voor ons trouwens een van de redenen waarom we Optigrün gebruiken.”

img_3680-kopieren

“Elk project is anders. We zoeken samen met de klant naar de geschikte invulling”, zegt Simon Casier.

 

Voor platte en hellende daken

Het scala van groendaken is breed. Naast een sedum- of natuurdak bestaan er specifieke varianten zoals het ‘solargroendak’. De uitgekiende vegetatie van dit type groendak remt de temperatuurstijging in de zomer af door water te verdampen. Hoge temperaturen leiden – ironisch genoeg – tot een rendementsverlies van zonnepanelen. Solargroendaken resulteren dus in een hogere energieopbrengst en een mooier uitzicht. “Ook hellende daken kan je overigens een groen karakter geven. We passen de invulling dan uiteraard aan, voor daken die onder een hoek 5 tot 45 graden geïnstalleerd zijn. Volwaardige daktuinen behoren eveneens tot de mogelijkheden.”

Er gelden natuurlijk wel een aantal belangrijke voorwaarden voor extensieve groendaken. Zo moet de dakstructuur 100 kilogram gewicht per vierkante meter aankunnen en moet er sprake zijn van een wortelwerende dakdichting. Bovendien is het water van een groendak moeilijker te recupereren, dus ook daar moet je rekening mee houden.

img_2633-kopieren

Op de vierde verdieping van WZC Zilversterre is een daktuin van 800 vierkante meter ingericht.

 

Esthetische troef met praktische voordelen

Voor veel klanten is het visuele aspect doorslaggevend. Toch zijn er nog heel wat andere voordelen verbonden aan een groendak. “De eigenaars van een woning genieten van het thermisch en akoestisch isolerend effect. Hun dak krijgt ook een langere levensduur dankzij de beplanting”, licht Simon Casier toe. “Maar ook de maatschappij heeft baat bij groendaken. Bij regenval vormen ze een natuurlijke buffer. Het regenwater vloeit trager weg en wordt dus als het ware deels gestockeerd op de groendaken.”

NATUROOF werkt voor particulieren en bedrijven. Zo plaatste het onder meer het daktuinsysteem en de beplanting voor het groendak van WZC Zilversterre in Gent. Een onderhoudsvriendelijke daktuin van liefst 800 vierkante meter op de vierde verdieping.     

Groendaken boven Neerland

antwerpen-sint-michielskaai-2-kopieren
Lees het gehele artikel

De traditionele bestrijding van oververhitting gebeurt repressief, maar de preventieve aanpak maakt alsmaar meer school. Dat kan onder meer via het gebruik van groendaken en daktuinen. Vaak bieden ze een gebouw ook een esthetische meerwaarde, zoals eveneens het geval is in de wijk Neerland.

De groendaken die Neerland sieren zijn geen toeval. Net als onder meer Brussel en Gent verplicht Antwerpen de aanleg ervan bij nieuwbouw en ingrijpende renovaties. In Neerland werd die taak toevertrouwd aan specialist Ibic (Aartselaar). Het ging om een oppervlakte van circa 2.000 m².

De belangrijkste praktische functie van groendaken in Vlaanderen is de buffering van regenwater. De aanleg ervan nam dan ook fors toe na een reeks overstromingen rond de eeuwwisseling. Naast wettelijke verplichtingen zijn ook subsidies belangrijke prikkels. De creatie van groene biotopen in stedelijke omgevingen speelde eveneens mee in beleids- en vrijwillige keuzes. Een deel van het gebufferde water verdampt langzaam, terwijl een ander deel vertraagd wordt afgevoerd naar een wadi, vijver of stromend oppervlaktewater. Op die manier raken de rioleringen niet overbelast. De warmte-isolerende eigenschappen zijn een bijkomende troef.

Onderhoud

“Een wettelijke verplichting is één ding”, zegt Dave Martens, general manager van Ibic. “Belangrijk is ook dat er controle wordt uitgeoefend. In de grote steden is dat zeker het geval, al zien we de vraag naar groendaken ook in landelijkere gebieden toenemen. Maar daarmee is de kous niet af. Een degelijk groendak heeft ook degelijk onderhoud nodig.” Daarom sloot Ibic een onderhoudscontract af met Woonhaven.

Net als onder meer Brussel en Gent verplicht Antwerpen de aanleg van groendaken bij nieuwbouw en ingrijpende renovaties.

 

“Een groendak is een levend organisme. Er moet ook af en toe ongewenste plantengroei gewied worden, en de voedingsbodem heeft organische bemesting nodig. Naast onkruid zouden er ook bomen kunnen groeien, doordat er zaadjes op vallen (via de wind, vogels, enzovoort). Een wortelvaste waterdichting is dan ook essentieel. Voorts heeft elk type groendak zijn eigen verzadigd gewicht. Bij het ontwerpen van het gebouw moet beslist worden welk type groendak wenselijk is. Op basis van deze informatie wordt de draagconstructie gedimensioneerd.”

Wet van de sterkste

Standaard bestaat de beplanting van extensieve groendaken uit sedums. “Dat is de keuze van de meeste bouwheren. Op vraag kunnen we ook andere geschikte planten aanbieden. We gebruiken dan wel een mix van diverse variëteiten. Daarna geldt de wet van de sterkste. De variëteiten die zich het best voelen in de lokale micro-omstandigheden zullen gedijen, en andere kwijnen weg. Welke dat zullen zijn, is onvoorspelbaar. Het hangt sterk af van specifieke factoren, zoals beschaduwing door of extra lichtweerkaatsing vanaf nabije, hogere constructies, de overheersende windrichting, enzovoort. Gezien de klimaatverandering, meer regens en intensievere bebouwing zijn groendaken zelfs aan te raden voor kleine en lage daken.”   

Makers van groenbeleving

ecoworks-01-kopieren
Lees het gehele artikel

Ontwaken met uitzicht over de bloemen op een groendak, lunchen met collega’s op de daktuin van het kantoor, koken met eigen kweek van een groentedak, ’s avonds wandelen door het dakpark over de verkeerstunnel naar een gezellig terrasje … De realisaties van Ecoworks bieden natuurliefhebbers alle voordelen van groen waar ze deze niet verwachten.

Sinds 2006 werkt Ecoworks met gepassioneerde groene vingers aan de stad van de toekomst. “We leggen onze focus op groen op, tegen en in gebouwen, aan de hand van groendaken en groengevels. Daarnaast bouwen we zwemvijvers: momenteel nog vooral voor privéklanten, maar openbare zwemvijvers zijn ons streefdoel”, vertelt zaakvoerder John Kinnen. “Dagelijks bouwen we met ons eigen team voor heel uiteenlopende klanten. We kijken, sturen bij en leren van onze projecten, zodat we telkens weer onze limieten kunnen verleggen en nieuwe creaties kunnen ontwikkelen.”

ecoworks-02-kopieren

Zwemvijvers aanleggen behoort eveneens tot de specialiteiten van Ecoworks.

 

Monitoring vanop afstand

Net als een gewone tuin moet een groendak of -gevel ‘leven’ om echt te kunnen schitteren. Vandaar dat opvolging en controle erg belangrijk zijn. Ecoworks creëerde een speciale oplossing waarmee het vanop afstand verschillende parameters kan monitoren. “Op deze manier kunnen we meteen ingrijpen als er iets fout loopt”, legt John Kinnen uit. “Dit systeem biedt ons trouwens de mogelijkheid om onze klanten de garantie te geven dat hun groendak of -gevel steeds ‘mooi’ zal ogen, en dit in de brede betekenis van het woord. Zonder verrassingen of extra kosten kunnen ze dus altijd genieten van alle voordelen die een groendak of -gevel te bieden heeft.”

ecoworks-03-kopieren

Via ‘blauwe daken’ kan opgevangen regenwater gebruikt worden om groengevels en -daken te bewateren.

 

Waterbeheer in een smart city

Volgens Ecoworks gaat het waterbeheer in de steden van morgen uit van het principe dat water een grondstof en een schaars goed is. John Kinnen: “Wij willen regenwater inzetten om groengevels en -daken te bewateren. Daarvoor beschikken we over een oplossing in de vorm van blauwe daken. Concreet slaan we het regenwater op in een holte onder het groendak, bijvoorbeeld tot een niveau van 15 cm. Om de watertoets slim te maken – wat helemaal in de lijn van de evolutie naar smart cities ligt – kunnen we een ‘smart-flow-control’-syteem aanbieden. Dit kan eveneens vanop afstand opgevolgd worden, maar is tegelijkertijd een ‘intelligent’, zelfstandig werkend groendak. Het laat bijvoorbeeld toe om in functie van de weers- en neerslagvoorspellingen een buffervolume te garanderen in de berekening van een watertoets.”

ecoworks-04-kopieren

Om de watertoets slim te maken – wat helemaal in de lijn van de evolutie naar smart cities ligt – kan Ecoworks een ‘smart-flow-control’-syteem aanbieden.

 

Komaf maken met vooroordelen

Na twaalf jaar en duizenden vierkante meters groendak heeft Ecoworks geen schrik om zich aansprakelijk te stellen voor zijn realisaties. John Kinnen wijst erop dat het een misvatting is dat groengevels en -daken veel water nodig hebben. “Hun verbruik ligt op zo’n 3l/m²/dag, wat weinig is in vergelijking met de hoeveelheid CO2 die ze opnemen. Ze hebben dit water nodig in een buffer of via irrigatie”, vertelt hij. “Ter vergelijking: voor 200 gram rundvlees in België is er circa 3.960 liter water nodig. We proberen steeds een gesloten circuit te bekomen, dat door regenwater gevoed wordt. Ons doel is een steentje bij te dragen aan de stad van de toekomst. Deze geeft de natuur een prominente plaats, wat de levenskwaliteit van alle inwoners én natuurlijk ook de natuur zelf verhoogt.”  

Pleidooi voor meer biodiversiteit op groendaken

lieven-vereecke-3-kopieren
Lees het gehele artikel

Residentie ‘Da Vinci’ is een recent ontwikkelingsproject waar wonen, werken en winkelen hand in hand gaan. Ondanks de ligging in het hartje van Gent is er heel wat groen aanwezig. Het resultaat van een ingenieus concept dat is uitgedacht door tuin- en landschapsarchitect Lieven Vereecke. Door drie types groendaken op verschillende niveaus te combineren, creëerde hij een uniek stukje natuur in de stad.

Op de vroegere Partena-site tussen de Coupure en de Bijloke prijkt sinds enige tijd een statig nieuwbouwcomplex met 500 m² kantoor- en handelsruimte, 2.165 m² appartementen en twee ondergrondse parkeerniveaus. “Dat groen centraal staat in de stad van de toekomst, had bouwheer Hoprom goed begrepen”, vertelt Lieven Vereecke. “Vandaar het streefdoel om zo veel mogelijk ‘natuur’ in de residentie te integreren. Om een optimaal resultaat te bekomen, deed hij al tijdens de ontwerpfase een beroep op onze kennis en kunde. Wat ons dan weer de mogelijkheid gaf om een creatief concept uit te werken.”

lieven-vereecke-1-kopierenlieven-vereecke-1-kopieren

Opbouwpakket na dakdichting: 20 à 25 cm, wortelvaste folie, waterbufferingsplaat bestaande uit minerale wol en drainagemat en tot slot het daksubstraat.

 

Meerwaarde dankzij intensieve groendaken

Lieven Vereecke trok alle registers open en stelde voor om af te stappen van het klassieke extensieve groendak. “Door alle betreedbare groendaken in te richten als intensieve types, werden het buiten-
leefruimtes die zeker in dit project een grote
meerwaarde bieden. Ze verlengen als het ware de woonoppervlakte van de appartementen. Uiteindelijk beslisten we zelfs om drie soorten groendaken te combineren. Zo konden we een waarheidsgetrouwer beeld van de echte natuur schetsen. Dat oogt niet alleen mooi, maar zorgt tevens voor een grotere biodiversiteit, wat in een stadsomgeving geen onbelangrijk gegeven is.”

lieven-vereecke-2-kopieren

Zicht op het intensief groendak op niveau +1, met aan de linkerkant de stadwoning en de kantoortuin op het gelijkvloers boven de ondergrondse keldergarage.

 

Aangenaam voor mens én dier

Op het gelijkvloers, boven de ondergrondse garage, werden twee tuinen aangelegd. De ene siert de kantoor- en handelsruimtes, de andere is opgevat als een stadstuintje van een eengezinswoning aan de kant van de Coupure. Het dak van niveau +1, dat een oppervlakte van 330 m² beslaat, werd ingericht als intensief groendak. Tot slot werden er op niveau +4 enkele kleinere extensieve groendaken aangelegd. “Door aangepaste substraten en op maat gemaakte, verhoogde plantzones toe te passen, konden we een rijk assortiment aan vegetatie voorzien”, legt Lieven Vereecke uit. “Bloeiende heesters, vaste planten, kruiden en bloembollen: je vindt het er allemaal terug. Er is zelfs sprake van verticaal groen, want op enkele muurvlakken zijn leiplanten voorzien. In combinatie met terrassen en onderhoudspaden in waterdoorlatende grindverharding, stapstenen in architectonisch beton, boordplaten en plantenbakranden in cortenstaal resulteert dit in een bijzonder aantrekkelijke en rustgevende groene omgeving die de bewoners en intussen ook talloze vlinders, bijen en vogels weten te appreciëren.”

 

lieven-vereecke-4-kopieren

Door aangepaste substraten en op maat gemaakte, verhoogde plantenzones toe te passen, kon een rijk assortiment aan vegetatie voorzien worden. Er is zelfs sprake van verticaal groen, want op enkele
muurvlakken zijn leiplanten voorzien.

 

“Groendaken zijn essentieel in de strijd tegen klimaatopwarming”

Lees het gehele artikel

Dankzij de inzet van Anuna De Wever, Kyra Gantois en de duizenden andere ‘Bosbrossers’ staat de klimaatproblematiek deze dagen volop in de belangstelling. Dat de politiek (eindelijk) interesse toont, is een rechtstreeks gevolg van hun acties. Zo verklaarde Koen Van den Heuvel, de nieuwe Vlaams minister van Landbouw, Natuur en Omgeving, onlangs dat de vergroening van woonbuurten een belangrijk agendapunt wordt in de strijd tegen klimaatverandering. “En uiteraard kunnen groendaken daar aanzienlijk toe bijdragen”, klinkt het bij groendakspecialist ZinCo.

ZinCo pioniert al zestig jaar op het vlak van groendaken. Als advies- en studiebureau en leverancier van complete daktuinsystemen is het Duitse bedrijf met hoofdzetel nabij Stuttgart aanwezig in 42 landen. Wereldwijd worden er jaarlijks meer dan 1.500.000 m² ZinCo-groendaken geplaatst. Het bedrijf heeft dan ook recht van spreken en breekt een lans voor de aanleg van groendaken in de strijd tegen de klimaatopwarming. “In Vlaanderen wordt de positieve klimaatimpact van groendaken nog steeds onderschat. Bovendien zorgen ze voor een verfraaiing van het stadsbeeld. Waarom saaie, weinig doeltreffende sedumdaken als het met een beetje creativiteit en zin voor avontuur nog iets spectaculairder kan? De stad Gent geeft alvast het goede voorbeeld door hogere subsidies toe te kennen aan extensieve groendaken, die de biodiversiteit bevorderen. Ons extensieve ‘bijen- en vlinderdak’ sluit hier perfect bij aan”, klinkt het bij ZinCo.

Museum Boijmans, Rotterdam

Een spectaculaire verfraaiing van het stadsbeeld dankzij een volledig berkenbos op het dak: aan ambitie geen gebrek in Museum Boijmans in Rotterdam, dat momenteel volop in aanbouw is. Het dak wordt tevens uitgerust met een restaurant, terrassen en wandelpaden. Om het plaatje compleet te maken, wordt op het dak van het restaurant ook nog een sedumbeplanting met geïntegreerde zonnepanelen aangebracht.

Palma Aquarium, Mallorca

Een subtropische jungle op het dak? Het kan! Het Palma Aquarium in Mallorca pakt uit met een spectaculaire daktuin met subtropische beplantingen, watervallen, vijvers en rotspartijen. De vochtigheidsgraad wordt kunstmatig aangepast om een ideaal microklimaat voor de planten te creëren. Voor de ZinCo-botanisten was dit project een hele uitdaging. Gezien de nabijheid van de zee, moeten de planten aan wind en zoute zeelucht kunnen weerstaan. Een bijkomend probleem waren de agressieve wortelstelsels van de voorziene planten, waarvoor een speciale, project-gebonden systeemopbouw ontwikkeld is (Floradrain FD60).

“Groendaken zijn essentieel in de strijd  tegen klimaatopwarming”

In plaats van dit 17 meter hoge viaduct in het centrum van Seoul af te breken, groeide het via de aanleg van een groendak uit tot een unieke hotspot voor wandelaars.

 

Skygarden Seoullo 7017, Seoul

Deze snelweg in het centrum van Seoul werd ooit aangelegd om twee delen van één stadswijk met elkaar te verbinden. In plaats van het 17 meter hoge viaduct af te breken, groeide het via de aanleg van een groendak uit tot een unieke hotspot voor wandelaars. In totaal beslaat het nieuwe wandelgebied iets minder dan 1 kilometer – goed voor een oppervlakte van 10.480m². Typisch Koreaanse bomen, struiken en planten zorgen voor een groene toets, op basis van een ZinCo-systeemopbouw met Floradrain FD 40. In totaal gaat het om 228 variëteiten en 24.000 planten. De Skygarden werd in 2017 opengesteld voor het grote publiek.

The High Line, New York

Een ander voorbeeld van een creatieve herbestemming van bestaande infrastructuur is The High Line, een oude spoorlijn in het centrum van New York. Tot 1980 verbonden goederentreinen het Meatpacking District met Hudson Yards in hartje Manhattan. In 2009 werd het eerste deel van het park op dit oude treinviaduct in gebruik genomen. De totale lengte bedraagt ondertussen 2,4 kilometer, en de breedte varieert van 9 tot 18 meter. The High Line is op korte tijd uitgegroeid tot een van de belangrijkste toeristische attracties van New York. Het beplantingsconcept werd toevertrouwd aan de Nederlandse specialist Piet Oudolf, die opteerde voor een Floradrain FD25-E-systeemopbouw.   

Hoe groendaken kunnen bijdragen tot de biodiversiteit

green_roof_ps_41_-011-kopieren
Lees het gehele artikel

Alarmerende berichten vanuit wetenschappelijke hoek: het aantal insecten op onze planeet is drastisch aan het afnemen, zelfs in die mate dat ze – in het slechtste geval – binnen enkele decennia volledig uitgestorven zullen zijn. Groendaken en daktuinen kunnen het tij echter helpen keren. “Al moeten we de dominantie van het sedum wel doorbreken en variatie in de beplanting brengen als we de biodiversiteit willen bevorderen”, stelt de Amerikaanse plantbiologe Kelly Ksiazek-Mikenas.

De conclusies van de Belgische wetenschapper Kris Wyckhuys en zijn collega-vorser Francisco Sànchez-Bayo, die samen 73 studies over de wereldwijde insectensterfte analyseerden, zijn al bijna even vernietigend als de levensomstandigheden van de hedendaagse insectenpopulatie: quasi de helft van de soorten gaat erop achteruit, ruim een derde dreigt uit te sterven en als er niets verandert zal er binnen enkele decennia geen enkel insect meer rondkruipen en -vliegen op onze aarde. De laatste dertig jaar is het aantal insecten telkens met 2,5% gedaald, met de vlinder en de bij als voornaamste slachtoffers. Een van de belangrijkste oorzaken is de massale ontbossing en verstedelijking van onze planeet, die ervoor zorgt dat heelder habitats en ecosystemen met de klap weggevaagd worden. “Een ramp”, stellen Wyckhuys en Sànchez-Bayo, “want insecten vormen de basis van ons ecosysteem, zowel op het land als in het water. Ze bestuiven planten, groenten en fruit, waardoor wij mensen verzekerd zijn van ons voedsel. Als dat zou wegvallen, kan dat echt wel tot problemen leiden.”

Hoe groendaken kunnen bijdragen tot de biodiversiteit

Een van de mogelijke oplossingen om geplaagde insectensoorten opnieuw te laten gedijen, is het aanleggen van groendaken.

 

Niet per se meer biodiversiteit

Een van de mogelijke oplossingen om geplaagde insectensoorten opnieuw te laten gedijen, is het aanleggen van groendaken. “Als we de miljoenen platte daken in onze contreien zouden inrichten als intensieve of extensieve daktuinen, kunnen we een deel van de bebouwde omgeving teruggeven aan de natuur”, opperen experts ter zake met de regelmaat van de klok. Maar leidt dat ook tot meer biodiversiteit? “Niet per se”, nuanceert de Amerikaanse plantbiologe Kelly Ksiazek-Mikenas. In het kader van haar doctoraat aan de Northwestern University bestudeerde ze samen met de Duitse specialist Manfred Köhler zestien groendaken in het noordoosten van Duitsland. De ouderdom van deze installaties varieerde van één tot 93 jaar. De centrale vraag in het onderzoek was of groendaken na verloop van tijd effectief een ruime variatie aan plant- en diersoorten huisvesten en of de biodiversiteit al dan niet toeneemt naarmate de tijd vordert.
De conclusie: het aantal planten neemt effectief toe, maar dat vertaalt zich helaas niet in een
stijging van het aantal plant- en diersoorten.

Meer dan enkel begroenen

Kortom: groendaken vormen geen waterdichte garantie op een groter biodiversiteit. Zeker niet als ze voornamelijk beplant zijn met sedums, benadrukt Kelly Ksiazek-Mikenas. “Sedums zijn een zeer efficiënte manier om daken te begroenen, maar als we de biodiversiteit écht willen bevorderen, moeten we ook experimenteren met andere planten en kruiden – en dan liefst van inheemse origine. Enkel zo kunnen we stedelijke ecologie naar nieuwe hoogten stuwen. Het is hoe dan ook aan te raden om voor een zo ruim mogelijke variatie aan planten en kruiden te opteren en nadien de moeite te doen om al te dominante species in te perken. Voorts is het een prima idee om enkele bijenkasten te plaatsen en hier en daar wat rottend hout op de bodem te leggen, zodat insecten de daktuin kunnen om-toveren tot hun nieuwe thuis. Zomaar begroenen is dus niet voldoende. Architecten en groendakfirma’s moeten hun verantwoordelijkheid opnemen en variatie in de beplanting brengen om de biodiversiteit opnieuw een duwtje in de rug te geven!”