Berchem yust vakblad vlaanderen

Bijna alle interieurelementen zijn speciaal voor YUST ontworpen.

03:17
02-05-2019

YUST, Berchem | Verfrissend cohousingconcept op toplocatie

Vlak bij Brouwerij De Koninck en de Electrabeltoren werd onlangs een ander opvallend restauratie- en uitbreidingsproject afgewerkt. Ook YUST (Young Urban Style) is niet alleen in bouwkundig opzicht een uit de band springende constructie, maar blinkt tevens uit door de achterliggende sociale dimensie. Het project introduceert woonvormen die in Vlaanderen nog niet – of in ieder geval niet systematisch – werden aangeboden.

Berchem yust vakblad vlaanderen

De originele straatgevel bleef behouden. Hij draagt sterk bij tot de loftsfeer en de authenticiteit van YUST.

 

De bestaande gebouwen langs de Coveliersstraat waren al opgenomen in de inventarissen van waardevol bouwkundig erfgoed. Ze werden eind negentiende en begin twintigste eeuw opgetrokken door de Ateliers de Téléphonie et d’Electricité, later bekend onder de taalneutralere naam Atea. Na de verhuis van Atea naar Herentals werden ze gebruikt door brouwerij De Koninck. “En dat vooral als opslagplaats”, vertelt Stéphane Verbeeck, CEO van bouwheer Gands. “Aangezien ons eigen kantoor zich in dezelfde omgeving bevindt, zagen we dat de voormalige Atea-gebouwen veel meer potentieel hadden. Toen de brouwerij fuseerde met Moortgat, konden we ze overkopen.”

Voor een jong publiek

Gands ging aankloppen bij POLO Architects en aannemer Vanhout om de historische gebouwen te renoveren, te herbestemmen en – vooral in de hoogte – uit te breiden. Dat gebeurde met het grootste respect voor de bestaande, met muurankers en natuursteen versierde baksteengevels. “Niet alleen de zorg voor het verleden motiveerde ons”, aldus Verbeeck. “We mikken hier op een jong publiek. Vandaag streven jonge mensen naar authenticiteit in hun woonbeleving. Dat is een aspect dat je niet zo gemakkelijk terugvindt in pure nieuwbouw. Dankzij het gebruik van vintage interieurelementen, tweede-handsmeubels en oog voor detail konden we die waardevolle authenticiteit bewaren.”

Berchem yust vakblad vlaanderen

De bewoners kunnen samentroepen in een gezellige binnentuin.

 

Sinds de voltooiing van de werken telt YUST 75 volledig ingerichte studio’s met eigen sanitair. Ze delen een aantal gemeenschappelijke ruimtes. “We hanteren drie huurtarieven, voor periodes vanaf een maand tot een jaar.” Op de eerste verdieping bevindt zich een hotel met 153 bedden. “Honderd gasten kunnen er overnachten in luxueuze ‘dorms’ (gemeenschappelijke slaapzalen), met handdoeken en verse lakens én afzonderlijk sanitair per kamer. De overige slaapplaatsen kan je bestempelen als traditionele hotelkamers.” Bijna alle interieurelementen zijn speciaal voor YUST ontworpen.

Compact wonen op toplocatie

Berchem yust vakblad vlaanderen

De historische gebouwen zijn niet alleen gerenoveerd, maar ook uitgebreid – vooral in de hoogte.

 

Alle bewoners mogen gebruikmaken van gemeenschappelijke delen en diensten zoals een dakterras, deelfietsen, vergaderzalen, een coworking space en wasserijservice. De horecafaciliteiten zijn publiek toegankelijk. “Met YUST spelen we in op de stijgende vraag naar compactere woningen op toplocaties en flexibele woonoplossingen voor kortere termijnen.” Verbeeck droomt tevens van een Europees cohousing-netwerk, waarvan de leden in het kader van een ‘shared’ economie hun (gunstig gelegen stads)woningen tijdelijk kunnen uitwisselen.

Uitzonderlijk

“Zelfs voor een grote en ervaren aannemer als Vanhout was dit een uitzonderlijk project”, vertelt projectleider Philip Smits. “De uitbater van de woningen was nog tijdens de uitvoering van de werken op zoek naar de exacte uitwerking en dus de intekening van de plannen. Vanwege het repetitieve karakter van het gebouw en de logistieke beperkingen (gezien de ligging in het stadscentrum) hebben we maximaal ingezet op doorgedreven prefabricatie. Dat deden we met behulp van geprefabriceerde holle wanden, de predallen, trapkernen, technieken en staalframewanden, het buitenschrijnwerk, de gevelbekleding, sanitaire prefabunits en ook het vast meubilair.”

Berchem yust vakblad vlaanderen

Arnt Grützner: “Het voordeel van de hoge bouwsnelheid gaf de doorslag om staalframebouw voor te stellen.”

 

Dit alles vertaalde zich in een BIM-uitwerking. Het staalskelet werd vooraf in 3D gemodelleerd. “Vooral de toepassing van een staalframe in de vier topverdiepingen bleek een enorme uitdaging. Het gaat om koudgewalste staalprofielen, die in de fabriek op maat worden omgezet tot 2D-wandelementen, met daarin al de nodige verstevigingen en uitsparingen voor de latere technieken. Vooral de staalframes en de sanitaire prefabunits maakten dat deze werf sterk verschilde van een traditionele bouwplaats. Qua logistieke planning kwam het erop aan om de materialen op het juiste moment ter plaatse te brengen. De stockageruimte was er immers erg beperkt, zodat we het aangevoerde materiaal snel moesten kunnen verwerken.”

Intensief studiewerk

De staalframewanden vormen samen met de stalen kanaalplaten de structuur van de hele bovenbouw. “Dit vergde intensief studiewerk voor de afstemming met de andere onderaannemingen, om zeker te voldoen aan de verschillende eisen van de bouwheer inzake brandwerendheid en akoestiek, zonder dat het ontwerp van de architect in het gedrang zou komen. Ook het afstemmen van de doorvoeren naar de schachten op de prefab badkamers bleek een aanzienlijke uitdaging.”

Vanhout maakte een uitgebreide 3D-scan van de bestaande voor- en achtergevel om de te renoveren gedeeltes maximaal te kunnen afstemmen op de nieuwe holle prefabbetonwanden en de raamopeningen. Een innovatieve aanpak. “Daaruit leerden we dat je best wacht met zo’n scan tot de te slopen elementen zijn weggehaald”, zegt werkvoorbereider Arnt Grützner (Vanhout).

Alternatieven afgetoetst

Vanhout stelde zich als hoofdaannemer erg proactief op en suggereerde diverse technische alternatieven voor en andere aanpassingen aan de oorspronkelijke plannen. “We waren al sinds 2015 in contact met bouwheer Gands en architectenkantoor POLO om mee te onderzoeken welke bouwmethode de meest geschikte zou zijn voor dit project”, blikt Grützner terug. “In het begin deden we in dit kader een onderzoek naar het gebruik van kruiselings gelaagd hout (CLT). De uitstraling van het hout en de nagroeibaarheid als duurzaam bouwmateriaal waren erg aantrekkelijk, maar de kostprijs liep te hoog op. Bouwen in kalkzandsteen en beton is wel goedkoper dan bouwen in CLT, maar vergt veel transport en een langere bouwtijd.”

Na diverse kostenberekeningen en variantenstudies werd in april 2017 het bouwcontract getekend. “Gezien de uiterst geschikte invulling met repetitieve studio’s hebben we ook verschillende prefabsystemen geanalyseerd. Uiteindelijk gaf het voordeel van de hoge bouwsnelheid – waardoor de ruwbouw sneller wind- en waterdicht geraakte – de doorslag om staalframebouw voor te stellen.”  

Tekst: Koen Mortelmans   
Beeld: M. Vanhoutteghem

Abonneer u op onze nieuwsbrief

Lees ons « Privacy statement » voor nadere informatie.

Participanten aan het woord

Vossal – Aluminium buitenschrijnwerk

Vossal (Beerse) stond in voor de productie en plaatsing van de aluminium ramen en buitendeuren van het YUST-complex. “We hebben ze samengesteld met de aluminium Masterline 8-systeemprofielen van Reynaers”, licht Vossal-bestuurder Hans Eysermans toe. “De architect koos dit systeem vanwege de uitstekende thermisch isolerende eigenschappen en om het door hem beoogde geveluitzicht tot stand te brengen.”

Tijdens de ontwerpfase die aan de installatie op de bouwplaats voorafging, maakte Vossal een proefopstelling in zijn atelier. “Om de aansluiting van het schrijnwerk op het prefab staalframe en de gevel-bekleding te optimaliseren”, verduidelijkt Eysermans. Zijn onderneming kwam in 1978 tot stand. Intussen telt ze een zestigtal medewerkers, maar is ze nog altijd een echt familiebedrijf. “Wij leggen ons zowel toe op projecten van deze omvang als op kleinere opdrachten en particuliere woningen. Daarbij houden we alle deelaspecten van de uitvoering in eigen handen. Engineering, tekenwerk en assemblage gebeuren in onze werkplaats, terwijl onze eigen plaatsingsploegen instaan voor de montage op de bouwplaats.”


Coenen Afwerkingsbedrijf – Binnenwanden en plafonds

Afwerkingsbedrijf Coenen (Maaseik) stond in YUST in voor de plaatsing van de niet-dragende binnenmuren en de brand-werende plafonds in gipskarton. “Dankzij hun brandweerstand beschermen deze plafonds de staalconstructie”, vertelt projectleider Tom Geelen. “Tijdens de werken hebben we samen met onze klant ook een akoestisch plafond in de gang uitgewerkt. Voorts zorgden we voor diverse maatoplossingen zoals brandhaspelkasten, de ingewerkte ledverlichting in de gang op de eerste verdieping en de afwerking tussen de bestaande gevel en de nieuwe gevel in staalframebouw.”

Voor al deze opdrachten werd Coenen aangetrokken door hoofdaannemer Vanhout, waarmee het eerder al meermaals samenwerkte. “Dat deden we onder meer bij de bouw van het NAC voor de gemeente Laakdal en in wooncomplex Sterea
in Sterrebeek.”

Brecht Coenen, die het bedrijf drie jaar geleden oprichtte, kan intussen al verschillende mooie realisaties voorleggen, waarbij zijn bedrijf telkens de gipskartonwanden, de verlaagde plafonds en de binnendeuren voor zijn rekening nam. “Zoals de toonzaal van Jaguar in Drogenbos en die van Porsche-Landrover en BMW in Mont-Saint-Guibert.”


FeNB2 Staalframebouw – Staalframe

Terwijl de begane grond en de eerste verdieping van YUST zijn opgebouwd uit kalkzandsteen, zijn de vier hogere verdiepingen opgetrokken in staalframe. Nico Bresser, oprichter en zaakvoerder van FeNB2 Staalframebouw (Schagen, Nederland), legt uit waarom. “Het stramien van de draagstructuur op de begane grond is nogal onregelmatig, met grote open zones. Aanvankelijk zou dit ook op de eerste verdieping het geval zijn. Staalframe is daar niet geschikt voor. Maar voor het regelmatige stramien van de hogere niveaus was het wél een ideale toepassing. Door de repetitieve, dragende framestructuur wordt de belasting netjes over de volledige fundering verdeeld. Een traditionele structuur met kolommen en liggers zou puntlasten teweegbrengen. Daarom – en ook door zijn lage gewicht – is staalframe een goede oplossing voor het optoppen van bestaande gebouwen.”

Het systeem bestaat uit geprefabriceerde wand- en vloerelementen, samengesteld uit stalen balken en geprofileerde staalplaten. “Dat biedt nog een ander voordeel, dat zeker in de Antwerpse agglomeratie goed van pas kwam: er is weinig werfverkeer en stockageruimte nodig. Een vrachtwagen kan een groot aantal elementen in één keer afleveren, die dan meteen kunnen worden geassembleerd.”

Bresser raakte als consultant voor Hoogovens vertrouwd met staalframebouw als alternatief voor houtskeletbouw. Na de fusie van het Nederlandse staalbedrijf met het Britse Corus richtte hij een eigen bedrijf op. “Voordelen die vandaag erg doorwegen zijn de goede luchtdichtheid, de afwezigheid van krimp en de hoge akoestische absorptie.”


STONE – Vloerafwerking

De geschiedenis van STONE (Olsene) is niet alleen in steen gebeiteld, ze gaat ook al bijna honderd jaar terug. Ze begon in 1923, met de oprichting van Bomarbre, dat zich als composietproducent toelegde op terrazzo. Daarin groeide het bedrijf weldra uit tot marktleider. Een tweede belangrijke mijlpaal was 1959, toen Stone zich opwierp als importeur van onbekende types natuursteen uit groeves van over de hele wereld. De derde pijler van het huidige STONE is Cerabos, dat sinds 2006 krasvaste vernieuwing brengt via keramische tegels, toe te passen als vloer- en gevelbekleding, voor binnenwanden en als keukenblad. Sinds 1 juli 2018 treden deze drie bedrijven naar buiten onder de gezamenlijke naam STONE. Samen tellen ze een zestigtal medewerkers, verdeeld over de vestigingen in Harelbeke, Olsene en Londerzeel.

“Vandaag vind je de drie productgroepen en al onze gebundelde ervaring onder één dak”, zegt sales manager Kristof T’Sjoen. “We bieden als groothandel niet alleen verschillende tegelmaterialen aan, maar leveren ook maatwerk.” STONE is sterk verankerd in de projectmarkt. “Voor elk project worden de materialen op maat geselecteerd en voorgesteld, rekening houdend met het evenwicht tussen de esthetische en de technische vereisten. Als sectorspecialist beschouwen we het als onze taak om (interieur)architecten en opdrachtgevers bij het hele traject te begeleiden en hen te adviseren bij de materiaalkeuze.

Voor YUST ontwikkelde STONE in samenwerking met de interieurarchitecten keramische tegels, geïnspireerd op de eigen terrazzoklassiekers. “We vonden samen ook de geschikte natuursteen voor de vloerafwerking in de 300 m² grote centrale inkomhal. De keuze viel op een Indische zandsteen in ‘flagstones’, weliswaar op de juiste dikte gefreesd om een makkelijke plaatsing te garanderen.” STONE leverde ook circa 1.000 m² keramische tegels met terrazzo-uitzicht en terrazzomaatwerk.

“Recent leverden we ook materialen voor de prestigieuze collectieve woonprojecten Ark & Twist in Leuven, Leiekouter in Gent en One Carlton in Knokke, voor de cruiseterminal in Zeebrugge en de Boekentoren van Universiteit Gent.”

Bouwen aan Vlaanderen partners

Bouwinfo

Bouwheer
Gands (Antwerpen)

Architect
POLO Architects (Antwerpen)

Hoofdaannemer
Vanhout (Geel)

mood-image_passaqua-eros-kopierenConfederatie Bouw